NGÔN DO TẠI NHĨ
言犹在耳
Điển xuất: “Tả truyện – Văn Công thất niên” 左传 - 文公七年
Sau khi Tấn Tương Công 晋襄公mất, nhân vì thái tử Di Cao 夷皋còn nhỏ,
người nước Tấn cảm thấy vô cùng khó trong việc lập quốc quân. Người nắm giữ quốc
chính đương thời là Triệu Thuẫn 赵盾nói rằng:
-Em Tương Công là Ung 雍 lớn tuổi có kinh nghiệm, hơn nữa lại là người hoà thiện,
Tấn Văn Công Trùng Nhĩ 晋文公重耳lúc còn tại thế vô cùng yêu mến
ông ấy. Mẹ của Ung là con gái của Tần Bá 秦伯, có quan
hệ rất tốt với nước Tần, nếu như lập ông ta làm quốc quân, trong nước ổn định, lân
bang hữu nghị, không còn gì bằng.
Đại phu Giả Quý 贾季nói rằng:
-Chẳng bằng lập người em trai khác
của Tương Công là Lạc 乐. Mẹ của Lạc rất được sự sủng ái
của Tấn Hoài Công 晋怀公, Tấn Văn Công 晋文公. Lập ông ta, bách tính nhất định vui mừng.
Triệu Thuẫn phản bác nói rằng:
-Mẹ của Lạc sống rất phóng đãng, địa
vị cũng rất thấp. Lập quốc quân cần phải tìm một người có mối quan hệ tốt với đại
quốc. Mẹ của Lạc là người nước Trần, Trần là tiểu quốc, khi gặp việc họ không có
cách nào viện trợ.
Triệu Thuẫn kiên trì lập công tử Ung,
công tử Ung lúc bấy giờ đang ở nước Tần, thế là Triệu Thuẫn bèn phái người đến
Tần nghinh đón. Giả Quý cũng kiên trì lập công tử Lạc, phái người đến Trần triệu
công tử Lạc. Triệu Thuẫn vô cùng tức giận, lấy lí do Giả Quý từng giết người, nên
phế chức vị Đại phu của ông. Mẹ của thái tử Di Cao là Mục Doanh 缪嬴 được biết
công tử Ung sắp về nước, vô cùng thất vọng, ngày đêm ẵm Di Cao khóc lóc tại triều.
Bà trách cứ rằng:
-Tương Công có lỗi gì đối với mấy
người? Thái tử lại có tội gì? Người ở trong nước thì không lập, lại đi nghinh đón
người ở ngoài nước. Mấy người xử trí thái tử làm sao đây?
Sau khi xuống triều, bà ẵm Di Cao đến
nhà Triệu Thuẫn khóc lóc, trách rằng:
-Tương Công lúc sinh tiền đã phó thác
thái tử cho ông, nói rằng, nếu như đứa bé này làm được, thì sẽ rất cảm kích ông.
Nếu không làm được, thì sẽ oán hận ông. Hiện Tương Công đã mất, nhưng lời nói hãy
còn ở bên tai, ông phế bỏ thái tử, đó là vì điều gì?
Triệu Thuẫn cùng với các đại phu trước
giờ luôn sợ Mục Doanh, dưới sự bức ép đôi ba lần của bà, đành phải đáp ứng, lập
Di Cao làm quốc quân, đồng thời sai người ngăn không cho công tử Ung nhập cảnh.
Người đời sau dùng “Ngôn do tại nhĩ” 言犹在耳 (Lời nói như còn ở bên tai) để hình dung hãy còn ghi nhớ rất rõ những lời nói của ai đó trước đây.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 08/10/2026
Nguồn
ĐỒ GIẢI QUỐC HỌC ĐIỂN CỐ
图解国学典故
Chủ biên: Nhậm Tê Nhiên 任犀然
Bắc Kinh: Trung Quốc Hoa Kiều
xuất bản xã, 2016