KHỨ QUAN LƯU ĐỘC
去官留犢
(Rời nhiệm sở ra đi để lại con nghé)
Xuất xứ: “Tam quốc chí – Nguỵ chí – Thường Lâm truyện chú” 三國志 - 魏志 - 常林傳注
Chữ “độc” 犢 trong thành ngữ “Khứ quan lưu độc” 去官留犢 chỉ con nghé.
Thành ngữ
này đa phần dùng để ví một vị quan thanh liêm, chút tơ hào cũng không tham, điển
này xuất từ “Tam quốc chí – Nguỵ chí – Thường Lâm truyện chú” 三國志 - 魏志 - 常林傳注, thuật lại câu chuyện của một
vị quan thanh liêm tên Thời Miêu 時苗thời
Tam quốc.
Thời Miêu 時苗người Cự Lộc 鉅鹿, Cự Lộc
hiện nay là tại huyện Bình Hương 平鄉 tỉnh Hà
Bắc 河北. Gia thế Thời Miêu thanh bạch,
từ nhỏ ông đã có được sự giáo dục rất tốt của gia đình. Sau này khi ra làm quan
được bách tính kính phục ngợi khen vì sự công minh liêm chính của ông.
Một năm nọ, Thời Miêu được phái đến huyện
Thọ Xuân 夀春tỉnh An Huy 安徽đảm nhậm chức Huyện trưởng. Lúc
lên đường nhận nhiệm vụ, ông ngồi trên một chiếc xe cũ kĩ, mui xe đã bị rách,
do một con trâu cái kéo. Ngoài ra còn một túi đựng một chiếc chăn bông cũ, đó
chính là toàn bộ hành lí của ông.
Ngày tháng qua rất nhanh, phút chốc đã
hơn một năm. Trong khoảng thời gian này, con trâu cái mà ông dẫn theo sinh được
một con nghé. Nhưng chẳng bao lâu, Thời Miêu phụng mệnh chuyển đi nơi khác. Thế
là ông chuyển giao tất cả cho người khác một cách minh bạch rõ ràng, cuối cùng
trước lúc lên đường ông dắt con nghé ra, đích thân giao cho viên chủ bạ. (Chủ bạ
giống như thư kí hiện nay), Thời Miêu nói rằng:
-Khi tôi đến nhậm chức, không có
con nghé này. Nó được sinh ra ở đây, phải giao cho huyện Thọ Xuân mới đúng.
Đương thời, một số quan lại và bách
tính nói rằng:
-Con vật chỉ biết có mẹ mà không biết
cha, nên con nghé này phải đi theo mẹ.
Nhưng, bất luận như thế nào Thời Miêu
cũng không nhận. Nhân vì chuyện này, tuy cũng có người phê bình ông cố chấp,
nhưng ông vẫn có được sự tán thưởng và kính phục của mọi người.
Người đời sau căn cứ vào câu chuyện này gọi một người làm quan thanh liêm công chính, không tơ hào thứ gì là “Khứ quan lưu độc” 去官留犢.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 22/10/2026
Nguồn
MỖI NHẬT NHẤT TỪ
每日一辭
Biên soạn: Lâm Lê 林藜
Hoa Thị xuất bản
xã ấn hành
Trung Hoa Dân Quốc,
80 niên (1991)