NGUỒN GỐC HỌ ÁN
Về nguồn gốc họ (tính) Án 晏 chủ yếu có 3 thuyết.
1-Có nguồn gốc từ tính Khương 姜.
Đại phu
Án Nhược 晏弱nước Tề thời Xuân Thu được phong ở đất Án 晏 (nay là Án Thành 晏城huyện
Tề Hà 齐河tỉnh Sơn Đông 山东),
cho nên ông lấy Án 晏làm họ. Con cháu đời sau theo đó lấy Án 晏làm họ. Con Án Nhược là Án Anh 晏婴, một hiền thần nổi tiếng thời Xuân Thu. Hậu nhân họ
Án tôn Án Anh làm thuỷ tổ.
2-Có nguồn gốc từ họ (thị) Lục Chung 陆终.
Theo truyền thuyết, người con
thứ 5 của đế Chuyên Húc 颛顼tên là Án An 晏安. Con cháu đời sau của ông lấy Án làm họ. Thời Xuân
Thu, họ Án 晏 cùng
họ Cao 高, họ Quốc 国, họ Bảo 鮑là tứ đại vọng tộc của nước Tề, nối đời làm quan nước
Tề.
3-Có nguồn gốc từ đại thần Án Long 晏龙thời Đường Nghiêu 唐尧.
Cũng có người cho rằng Án Long là thuỷ tổ họ Án.
Họ Án 赖 ước chiếm 0,027% nhân khẩu của dân tộc Hán trong cả nước, chiếm vị thứ 241. Ba tỉnh Hồ Bắc 湖北, Tứ Xuyên 四川, Giang Tây 江西có nhiều người mang họ Án.
Danh nhân các đời
Án Anh 晏婴, tự Bình Trọng 平仲,
người nước Tề thời Xuân Thu. Ông kế thừa chức vị của phụ thân làm Tề khanh 齐卿, đồng thời thăng làm Tề tướng thời Tề Cảnh Công 齐景公. Sau có người đem những ngôn hành của Án Anh biên tập
thành bộ “Án Tử Xuân Thu” 晏子春秋, tuyên dương
mĩ đức cần kiệm tiết ước của ông.
Án Thù 晏殊, từ Đồng Thúc 同叔,
người Lâm Xuyên 临川thời Bắc Tống, từ nhỏ đã thông minh dị thường, được
xem là thần đồng. Năm Khánh Lịch 庆历 thứ 3, ông giữ chức
Hình bộ Thượng thư 刑部尚书. Con người ông cương trực thẳng thẳng, văn chương nhã
lệ ai cũng ngợi khen, đặc biệt ông sở trường về thể loại từ.
Án
Thiên Chương 晏天章, bậc thầy về cờ đời Tống, sáng tác của ông có bộ “Nguyên
nguyên kì kinh” 元元棋经.
Án Đốn
Phục 晏顿复, Lại bộ Thị lang 吏部侍郎đời Tống, phản đối chủ trương đầu hàng cầu hoà của Tần Cối 秦桧.
Đời Minh có Tiến sĩ Án Sĩ Kiều 晏士翘.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 17/9/2026
Nguyên tác Trung văn
ÁN TÍNH UYÊN NGUYÊN
晏姓渊源
Trong quyển
BÁCH GIA TÍNH
百家姓
Biên soạn: Triệu Dương 赵阳