BẤT CẦU THẬM GIẢI
不求甚解
Không tìm hiểu thấu đáo
Giải thích: chỉ việc học tập, hoặc làm việc
không chăm chỉ, không tìm hiểu kỉ để lí giải.
Xuất xứ: Tấn . Đào Tiềm 陶潜: “Ngũ Liễu tiên sinh truyện” 五柳先生传.
Đào
Uyên Minh 陶渊明,
tên là Tiềm 潜,
nhân vì bất mãn quan trường đương thời mà tình nguyện sống một cuộc sống ẩn cư ở
nông thôn.
“Ngũ
Liễu tiên sinh truyện” 五柳先生传 là một thiên truyện kí mà ông viết cho Ngũ Liễu tiên sinh 五柳先生. Kì thực, Ngũ Liễu tiên sinh
chính là bản thân Đào Uyên Minh. Nhân vì bên cạnh nhà có năm cây liễu, nên ông
tự đặt hiệu cho mình là “Ngũ Liễu tiên sinh”.
Trong
“Ngũ Liễu tiên sinh truyện”, Đào Uyên Minh có nói đến bản thân mình:
Hiếu
độc thư, bất cầu thậm giải, mỗi hữu hội ý, tiện hân nhiên vong thực.
好读书, 不求甚解, 每有会意, 便欣然忘食.
(Ham
đọc sách, không cốt ở chỗ câu nệ từng chữ, mỗi khi lĩnh hội được nguyên ý trong
sách thì vui đến mức quên cả ăn)
“Bất
cầu thậm giải” 不求甚解ý của Đào Uyên Minh là phản đối việc khư khư câu nệ vào mặt chữ, cứ cố chấp chui
vào sừng trâu, càng chui sâu càng bế tắc. Lúc đọc sách, ông chú trọng lĩnh hội
nguyên ý trong sách, cho nên, “mỗi hữu hội ý, tiện hân nhiên vong thực” 每有会意, 便欣然忘食 (mỗi khi lĩnh hội được nguyên ý
trong sách thì vui đến mức quên cả ăn).
Nhưng người đời sau đối với câu “bất cầu thậm giải” 不求甚解lấy nghĩa từ mặt chữ, hình dung việc học tập hoặc làm việc không chăm chỉ, không chịu đi sâu tìm hiểu cho thấu đáo.
Huỳnh Chương
Hưng
Quy Nhơn 16/9/2026
Nguyên tác Trung văn
BẤT CẦU THẬM GIẢI
不求甚解
TRUNG QUỐC THÀNH NGỮ CỐ SỰ TỔNG TẬP
中国成语故事总集
(tập 1)
Chủ biên: Đường Kì 唐麒
Trường Xuân – Thời đại văn nghệ xuất bản xã, 2004