憶漢月
自別缺圓何處
庭院深深幾許
夜來千里望嬋娟
久矣不如歸去
壺觴傾屢次
聞爆竹又聞鶯語
欲與聊贈一枝春
試問得平安否
ỨC HÁN NGUYỆT
Tự biệt
khuyết viên hà xứ
Đình
viện thâm thâm kỉ hử
Dạ lai
thiên lí vọng thiền quyên
Cửu hĩ! Bất như quy khứ
Hồ
thương khuynh lũ thứ
Văn bộc
trúc, hựu văn oanh ngữ
Dục dữ
liêu tặng nhất chi xuân
Thí vấn đắc bình an phủ?
Huỳnh
Chương Hưng
Quy Nhơn 17/8/2026
Đình
viện thâm thâm kỉ hử 庭院深深幾許: sân
vắng thâm sâu biết mấy. Mượn ở bài từ theo điệp “Điệp luyến hoa” 蝶戀花 của Âu Dương Tu 歐陽修đời Tống (có thuyết cho là của Phùng Diên Tị 馮延巳thời Nam Đường).
庭院深深深幾許
Đình
viện thâm thâm thâm kỉ hử
(Sân vắng
thâm sâu, sâu biết mấy)
Thiền
quyên 嬋娟: Chỉ vầng trăng. Mượn ý và từ
trong bài từ theo điệu “Thuỷ điệu ca đầu”
水調歌頭 của
Tô Thức 蘇軾:
但願人長久
千里共嬋娟
Đản nguyện nhân
trường cửu
Thiên lí cộng thiền
quyên
(Chỉ cầu người mà mình mong nhớ
được bình yên mãi mãi,
Dù cách trăm sông ngàn núi, cũng
có thể cùng nhau ngắm vầng trăng sáng.)
Hồ thương 壺觴: Bình rượu và chén uống rượu.
Về
chữ 觴
Trong
Khang Hi tự điển 康煕字典có chép:
“Đường
vận” 唐韻
phiên thiết là “thức dương” 式陽
“Tập
vận” 集韻,
“Vận hội” 韻會,
“Chính vận” 正韻phiên thiết là “thi dương” 尸羊đều có âm là 商 (thương).
Trong
Thuyết văn 說文giải thích rằng:
Chí thực viết thương, hư viết
chí
觶實曰觴, 虛曰觶
(Cái chí
mà đã có rượu bên trong thì gọi là thương, chưa rót rượu còn để trống không thì
gọi là chí)
“Vận
hội” 韻會cho
rằng, “thương” 觴là
gọi chung các chén uống rượu.
(Thượng
Hải: Thượng Hải thư điếm xuất bản xã, 1985)
“Hán
Việt tự điển” của Thiều Chửu có chép:
1-Cái chén uống rượu.
2-Cái chén đã rót rượu, như “phủng
thương thượng thọ” 奉觴上壽dâng chén rượu chúc thọ.
3-Lạm thương 濫觴: cái mối nhỏ gây nên sự lớn.
Ta quen đọc là “chàng” (tràng /
trường - HCH)
Lũ thứ 屢次: nhiều lần.
Liêu
tặng nhất chi xuân 聊贈一枝春: Mượn
từ bài “Tặng Phạm Diệp” 赠范晔của Lục
Khải 陆凯 thời Nam Bắc triều.
折花逢驿使
寄与陇头人
江南无所有
聊贈一枝春
Chiết hoa phùng dịch
sứ
Kí dữ Lũng Đầu
nhân
Giang Nam vô sở hữu
Liêu tặng nhất chi
xuân
(Đi bẻ
mai gặp được người truyền đạt công văn của dịch trạm
Nhờ
đem cành mai này gởi đến bạn ở Lũng Đầu
Chốn
Giang Nam này không có gì có thể biểu đạt tình cảm của tôi
Thôi thì tặng cành mai báo tin xuân để tỏ bày lời chúc phúc)
Tạm dịch
Từ
lúc chia tay, không biết nơi nào trăng tròn trăng khuyết,
Sân vắng
thâm sâu biết mấy.
Đêm đến
nhìn ngắm trăng lên,
Đã lâu lắm rồi! Chẳng bằng trở về.
Đã
nhiều lần với rượu nghiêng bình nghiêng chén,
Giờ
nghe tiếng pháo nổ vang, lại nghe có tiếng chim hót.
Muốn
tặng cho người ở xa một cành xuân,
Và hỏi
thăm ai ở nơi đó có được bình an?