退一步海阔天空
去时终须去, 再三留不住.
忍一句, 息一怒;
饶一着, 退一步.
(清.周希陶: 增广贤文)
Phiên âm
THOÁI NHẤT BỘ HẢI KHOÁT THIÊN KHÔNG
Khứ thời chung tu khứ, tái
tam lưu bất trú.
Nhẫn nhất cú, tức nhất nộ;
nhiêu nhất trước, thoái nhất bộ.
(Thanh . Chu Hi Đào: Tăng quảng hiền văn)
Dịch nghĩa
LUI MỘT BƯỚC BIỂN RỘNG TRỜI CAO
Sự việc phải rời đi cuối cùng thì nó cũng rời đi, có muốn
giữ lại cũng không được.
Nếu bạn nhịn một câu thì có thể dập tắt lửa giận của người ta; nếu bạn dung thứ cho người ta thì người ta cũng lui nhường cho bạn một bước.
Phân tích và
bình luận
Làm người cần phải luôn giữ tâm thái bình hoà, trong một cuộc
sống được như thế, thì những điều không như ý mới có thể ít đi. Trong cuộc đời có
nhiều sự việc mà con người không có cách nào khống chế hoặc thay đổi, giống như
không có cách nào ngăn cản được tuổi
xuân qua đi, giống như không thể nào ngăn được sinh lão bệnh tử, cũng giống như
khó mà khống chế thiên tai nhân hoạ, do đó mà đau khổ, chẳng bằng thử tiếp nhận.
“Khứ thời chung tu khứ, tái tam lưu bất trú”, đã biết là không có cách
nào níu kéo giữ lại hoặc thay đổi, đối với việc được mất cần có một thái độ
chính xác. Có được tất sẽ mất, đã có được cần phải biết trân quý, nếu không có
được cũng không nên cưỡng cầu. Quy luật của tự nhiên không thể thay đổi, nếu cố
phí sức cưỡng cầu chỉ là phí công lao, chẳng bằng thuận theo tự nhiên, sẽ có được
sự thoải mái tự tại.
Việc được mất của cá nhân bất tất phải canh cánh trong
lòng, những việc vụn vặt cũng bất tất phải tính toán so đo. Chỉ cần giữa người
với người có tiếp xúc thì sẽ có ma sát, có ma sát thì một nụ cười cũng sẽ khiến
mối quan hệ càng thêm dung hợp, còn nếu đại động can qua sẽ làm cho “lưỡng bại
câu thương” 两败俱伤. Cho nên người ta thường nói:
Nhẫn nhất thời phong bình
lãng tĩnh
Thoái nhất bộ hải khoát
thiên không
忍一时风平浪静
退一步海阔天空
(Nhịn một chút thì gió yên
sóng lặng
Lui một bước thì biển rộng
trời cao)
Nhường nhịn có thể khiến bản thân chịu thiệt một chút, nhưng lại có thể tránh được tổn thất to lớn, thậm chí còn mang lại cho bản thân sự thu hoạch to lớn. Phàm mọi việc nên nghĩ cho người khác một chút, lí giải nhiều một chút, thì có thể giảm đi mâu thuẫn.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 01/8/2026
Nguồn
TĂNG QUẢNG HIỀN VĂN
增广贤文
Thanh . Chu Hi Đào 周希陶 tu đính