BÔI CUNG XÀ ẢNH
杯弓蛇影
(Thần hồn nát thần tính)
Xuất xứ: “Tấn thư – Nhạc Quảng truyện”晉書 - 樂廣傳.
Thành ngữ “Bôi cung xà ảnh” 杯弓蛇影 xuất từ “Tấn thư” 晉書, thuật lại câu chuyện thú vị giữa
danh nhân Nhạc Quảng đời Tấn có kiến thức và một người bạn thân. Câu chuyện này,
cho dù nhìn với quan điểm hiện nay cũng là một ví dụ có ý nghĩa.
Nhạc Quảng 樂廣triều Tống có kiến thức sâu rộng, nghị luận thông suốt,
từng nhậm chức Hà Nam doãn 河南尹. Ngày
nọ, ông bỗng nhiên nghĩ đến một người bạn cách biệt đã lâu, liền sai gia nhân đến
hỏi thăm. Người bạn nọ nói với người nhà của Nhạc Quảng rằng:
-Lần trước, chủ nhân của anh mời tôi
uống rượu, khi tôi định uống, bỗng phát hiện trong li rượu có một con rắn nhỏ đang
cựa quậy, khiến tôi lúc bấy giờ nghi hoặc, vô cùng lo sợ. Sau đó miễn cưỡng uống,
không ngờ về đến nhà liền phát bệnh, đến nay vẫn chưa thuyên giảm.
Gia nhân trở về đem chuyện đó bẩm báo rành
rẽ với Nhạc Quảng, Nhạc Quảng cảm thấy lạ, không biết rốt cuộc nguyên nhân là
do đâu.
Quan hôm sau, Nhạc Quảng bỗng nhiên phát
hiện trên tường của phòng ăn có treo một cây cung, trên cung dùng sơn vẽ hình dạng
một con rắn. Qua mấy lời mà người bạn đã nói, Nhạc Quảng nghĩ tới con rắn nhỏ
trong li rượu, tất nhiên đó là tinh thần bị uy hiếp, nên không có bệnh mà cũng
rên than.
Thế là, Nhạc Quảng một lần nữa cho mời
người bạn đó đến nhà mình, và cũng một lần nữa đem li rượu đặt vào chỗ lần trước,
rồi hỏi:
-Ông xem thử trong li rượu có thứ gì
không?
Người nọ lập tức đáp rằng:
-Có! Có! Lại là một con rắn nhỏ như
lần trước đã thấy, nó vẫn cựa quậy trong li.
Nhạc Quảng bèn giải thích một cách tường
tận cho người bạn nghe, lúc bấy giờ người bạn mới hiểu ra, trong lòng như buông
bỏ được gánh nặng, cảm thấy khoan khoái, và căn bệnh triền miên nhiều năm cũng đột
nhiên khỏi hẳn.
Câu chuyện này cho chúng ta biết, có một
số người vốn chẳng có bệnh gì, nhưng nhân vì phút chốc hiểu lầm dẫn đến sự nghi
hoặc lo lắng, vì thế tinh thần bị ảnh hưởng nặng nề, kết quả là sinh ra bệnh. Tình
hình này, với quan điểm y học hiện đại cũng phải chữa trị từ tâm lí. Nhạc Quảng
trong câu chuyện trên chính là đã dùng phương pháp này, có thể thấy kiến thức của
ông cao hơn người thường một bậc.
Người đời sau căn cứ vào câu chuyện trên, phàm gặp phải những sự việc tương tự dẫn đến ảo giác, hình thành trạng thái tâm lí bất an, đều có thể nói “Bôi cung xà ảnh” 杯弓蛇影.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 28/7/2026
Nguồn
MỖI NHẬT NHẤT TỪ
每日一辭
Biên soạn: Lâm Lê 林藜
Hoa Thị xuất bản
xã ấn hành
Trung Hoa Dân Quốc,
80 niên (1991)