一七令
蓮
夏日
晴天
溪上客
澤中仙
衣裳清雅
資質端姸
藕絲長不斷
香氣弄無邊
外直亭亭骨硬
中通耿耿心堅
只可遠觀無褻玩
然應近睹入參禪
NHẤT THẤT LỆNH
Liên
Hạ nhật
Tình
thiên
Khê
thượng khách
Trạch
trung tiên
Y thường
thanh nhã
Tư chất
đoan nghiên
Ngẫu
ti trường bất đoạn
Hương
khí lộng vô biên
Ngoại
trực đình đình cốt ngạnh
Trung
thông cảnh cảnh tâm kiên
Chỉ khả viễn quan vô tiết ngoạn
Nhiên ưng cận đổ nhập tham thiền
Huỳnh
Chương Hưng
Quy Nhơn 28/7/2026
Nhất
thất lệnh 一七令: từ
bài danh còn gọi là “Kim tháp từ” 金塔詞, từ
bài đặc thù nguyên là từ “Bảo tháp thi” 寶塔詩đời Đường.
Toàn bài có 13 câu 55 chữ, với dạng hình tam giác. Câu đầu tiên chỉ có 1 chữ và
cũng là tiêu đề của bài.
Khê
thượng khách溪上客: Trong
thiên nhiên thường gặp hoa sen bên khe suối, vì thế nên hoa sen có biệt xưng
“khê khách” 溪客, và cũng
có biệt xưng “tĩnh khách” 靜客.
Gọi “khê khách” 溪客hoặc “tĩnh khách” 靜客là để cường điệu hoàn cảnh sinh trưởng của sen, đồng
thời xưng tụng khí chất an tĩnh nhàn nhã của sen.
Đoan
nghiên 端姸: nghi
thái đoan trang, dung mạo tú lệ. Trong “Nam sử - Tống Thuỷ Hưng Vương Lưu Tuấn
truyện” 南史 - 宋始興王劉濬傳 có câu”:
少好文籍, 資質端姸
Tuấn thiếu hiếu
văn tịch, tư chất đoan nghiên
(Lưu Tuấn lúc trẻ rất
thích đọc sách, thiên sinh khí chất đoan chính tú lệ)
Đình
đình 亭亭: tả
dáng cao dong dỏng.
Cảnh
cảnh 耿耿: một
lòng, hết sức
Tiết
ngoạn 褻玩: “tiết”
褻 là khinh
nhờn sàm sở, “ngoạn” 玩là vui đùa;
“tiết ngoạn” 褻玩 ở đây ý nói nâng niu sờ mó.
Bài từ này mượn ý từ một đoạn trong bài
“Ái liên thuyết” 愛蓮說
(Nói về việc yêu hoa sen) của Chu Đôn Di 周敦頤đời
Tống.
水陸草木之花, 可愛者甚蕃. 晉陶淵明獨愛菊, 自李唐來,
世人盛愛牡丹; 予獨愛蓮之出淤泥而不染, 濯清漣而不妖, 中通外直, 不蔓不枝,
香遠益清, 亭亭净植,
可遠觀而不可褻玩焉.
(Theo:
Bắc Tống tản văn 北宋散文. Cao Khắc Cần 高克勤 biên soạn.
Thượng Hải cổ tịch xuất bản xã, 2000)
Thuỷ
lục thảo mộc chi hoa, khả ái giả thậm phiền. Tấn Đào Uyên Minh độc ái cúc, tự
Lí Đường lai, thế nhân thạnh ái mẫu đơn; dư độc ái liên chi xuất ứ nê nhi bất
nhiễm, trạc thanh liên nhi bất yêu, trung thông ngoại trực, bất mạn bất chi,
hương viễn ích thanh, đình đình tịnh thực, khả viễn quan nhi bất khả tiết ngoạn
yên.
Hoa của các loài cây cỏ mọc ở dưới nước trên bờ, loại đáng yêu rất nhiều. Đào Uyên Minh đời Tấn chỉ riêng yêu hoa cúc. Từ nhà Đường họ Lí đến nay, người đời rất yêu hoa mẫu đơn. Ta chỉ riêng yêu hoa sen mọc nơi bùn lầy mà không nhiễm, tắm gội trong sóng nước trong mà không có vẻ lả lơi. Trong rỗng, ngoài thẳng, không bò lan, không đâm cành, hương càng xa càng thanh khiết, từ dưới nước mọc lên dong dỏng cao, chỉ có thể từ xa mà ngắm nhìn, chứ không thể đến gần mà nâng niu sờ mó.
Tạm dịch
Sen
Ngày hạ
Trời
trong
Là
khách bên khe
Là
tiên trong đầm
Phục
trang đã thanh nhã
Tư chất
lại đoan trang
Tơ sen
dài không đứt
Hương
khí khắp đất trời
Ngoài
thẳng, dáng dong dỏng cao, nhìn cứng cõi
Trong
rỗng, rất mực khiêm cung.
Chỉ có
thể từ xa mà ngắm nhìn, không thể nâng niu sờ mó,
Nhưng nên đến gần quan sát, để mong được “minh tâm kiến tánh”