Ô NHA VÀ HỈ THƯỚC
“Chân thiện mĩ” 真善美 là điều mà ai cũng thích, “giả xú ác”
假丑恶 là thứ mà ai cùng ghét, đó là người
ta lấy quan niệm đạo đức để đánh giá so sánh kết quả của sự vật. Có lúc việc dùng
tình cảm của con người để đánh giá một việc sẽ xuất hiện sự thiên lệch. Tục ngữ
có câu:
Trang giá khán trước nhân gia đích hảo,
hài tử khán trước tự kỉ đích hảo.
庄稼看着人家的好, 孩子看着自己的好
(Với hoa màu thì thấy của người ta tốt hơn, với con cái thì thấy
con mình tốt hơn)
Không biết tại sao, người ta luôn ưa thích hỉ thước 喜鹊 (chim khách) mà lạnh nhạt với ô nha 乌鸦
(quạ). Có khả năng là liên
quan đến chữ “hỉ” 喜, cho rằng chim khách là loài chim cát
tường, bay tới bay lui báo tin vui cho mọi người. Thời đó, bà mẹ dạy đứa con nói
với chim khách rằng:
“Mời về, mời về, lần sau tới sẽ cho ăn
trái táo.”
Còn thái độ đối với quạ thì khác, người ta luôn cho rằng nó
là loài chim báo diềm tang tóc. Đặc biệt là tiếng kêu thấp trầm của nó càng khiến
người ta không chịu được, cho rằng tiếng kêu của nó mang lại vận xui.
Có một nhà nọ cất nhà, cất nhà là đại sự mà cũng là hỉ sự.
Hàng xóm tới nói những lời cát tường, như là nói nhà cất rất mau, rất thuận lợi,
chủ nhà cảm thấy vui mừng. Lúc gác đòn dông, thì đốt pháo chúc mừng, đồng thời
trên cây đòn dông dán tờ giấy đỏ, trên đó viết rằng:
Lỗ Ban vấn lương hà nhật thướng
Thái Công đáp viết thử nhật cát
鲁班问梁何日上
太公答曰此日吉
(Lỗ Ban hỏi đòn dông ngày nào gác
Thái Công đáp rằng hôm nay là ngày tốt)
Khi đốt pháo, có mấy con quạ bay tới đậu trên cây, cất tiếng
kêu lên. Tiếng kêu của nó nghe thấp trầm, phát ra âm thanh trợ hứng nghe như:
Khởi nha! khởi nha!
起呀! 起呀!
(Xây đi, xây đi).
Nhà cất được càng nhanh.
Nhưng chủ nhân nghe qua cho rằng, âm thanh đó là bất tường, lập tức đuổi mấy
con qua đi. Một lát sau lại có mấy con chim khách bay đến, chủ nhân vui mừng,
chim khách đậu trên cây kêu lên:
Sách sách sách, sách sách sách.
拆拆拆, 拆拆拆
Chủ nhân vô cùng vui mừng, nói rằng: “Chim hỉ thước đến bào hỉ”.
Kì thực chim khách nói rằng:
“Dỡ xuống, dỡ xuống, dỡ xuống”
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 09/6/2026
Nguồn
CỰU NGỮ TÂN THUYẾT
旧语新说
Lưu Thanh Châu 刘清洲 biên soạn
Bắc Kinh: Đại Chúng văn nghệ xuất bản
xã, 1998