NGÔN QUÁ KÌ THỰC
言过其实
Điển xuất: “Tam quốc chí – Thục thư – Mã Lương truyện” 三国志 - 蜀书 - 马良传.
Tiên chủ lâm hoăng vị Lượng viết: “Mã
Tắc ngôn quá kì thực, bất khả đại dụng, quân kì sát chi.”
先主临薨谓亮曰: “马谡言过其实, 不可大用, 君其察之.”
(Tiên chủ lúc sắp mất nói với Chư Cát Lượng rằng: “Mã Tắc luôn khoe khoang, nói quá sự thực, không đúng với tình hình thực tế, không thể dùng vào việc lớn. Khanh nên quan sát ông ấy.)
Thời Tam quốc, Lưu Bị 刘备vì muốn báo thù cho Quan Vũ 关羽đã xuất
binh đánh Ngô. Sau khi thất bại lui về thành Bạch Đế 白帝, ưu uất
tức giận mà thành bệnh. Trước khi sắp mất, Lưu Bị thác cô cho Chư Cát Lượng 诸葛亮, nói rằng:
-Con người Mã Tắc, khi nói ra luôn
là những lời khoe khoang, nói quá sự thực, không đúng với tình hình thực tế. Từ
nay, Thừa tướng khi dùng ông ấy phải hết sức cẩn thận.
Sau khi Lưu Bị mất, Tư Mã Ý 司马懿xuất binh đánh Nhai Đình 街亭, Mã Tắc
马谡hướng đến Chư Cát Lượng thỉnh cầu, ông ta bằng lòng đi trấn
giữ Nhai Đình. Kết quả nhân vì tài trí không đủ, khiến Nhai Đình thất thủ. Chư
Cát Lượng cho rằng Mã Tắc không tuân theo quân lệnh, đã gạt nước mắt giết chết ông
ta.
Thành ngữ “Ngôn quá kì thực” 言过其实chỉ hạng người khi nói năng luôn khoe khoang, nói quá sự thực, không đúng với tình hình thực tế.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 22/6/2026
Nguồn
ĐỒ GIẢI QUỐC HỌC ĐIỂN CỐ
图解国学典故
Chủ biên: Nhậm Tê Nhiên 任犀然
Bắc Kinh: Trung Quốc Hoa Kiều
xuất bản xã, 2016