KIÊM THÍNH TẮC MINH, THIÊN TÍN TẮC ÁM
Vào thời
Đường Thái Tông Lí Thế Dân 唐太宗李世民niên hiệu Trinh
Quán 贞观, có đại thần Nguỵ Trưng 魏征,
nổi tiếng về nói thẳng, dám can gián, Thái Tông nhậm chức ông làm Gián nghị đại
phu 谏议大夫. Nguỵ Trưng không phụ sự kì vọng của Lí Thế Dân, trước
sau tiến gián hơn 200 việc, đại đa số đều được Lí Thế Dân thu nạp. Lí Thế Dân vô
cùng tán thưởng, chuyển ông làm Thị trung 侍中,
phong Trịnh Quốc Công 郑国公.
Ngày nọ,
Thái Tông Lí Thế Dân hỏi Nguỵ Trưng:
-Thân
là hoàng đế, làm sao được xem là minh trí? Làm sao bị xem là hôn ám?
Nguỵ
Trưng đáp một cách minh xác rằng:
-Nghe
nhiều ý kiến thì sáng suốt, chỉ tin một chiều thì hôn ám.
Đường
Thái Tông rất đồng ý.
Về sau dùng câu “Kiêm thính tắc minh, thiên tín tắc ám” 兼听則明, 偏信則暗 (nghe nhiều ý kiến thì sáng suốt, chỉ tin một chiều thì hôn ám), ý nói khi xử lí vấn đề, cần phải nghe ý kiến từ nhiều phía, nắm rõ tình hình một cách toàn diện, mới có thể biết được đúng sai, minh bạch được đạo lí. Nếu chỉ nghe theo ý kiến phiến diện thì sẽ phán đoán sai lầm.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 24/6/2026
Nguồn
HOÀNG TRIỀU ĐIỂN CỐ KỈ VĂN
皇朝典故纪闻
Tác giả: Hướng Tư 向斯
Bắc Kinh: Trung Quốc văn sử xuất bản xã, 2002