ĐỊA VỌNG
Cuối thời
Đông Hán, trong xã hội hình thành một số môn phiệt đại tộc có thế lực. Để lôi kéo
một số sĩ tộc, Nguỵ Văn Đế Tào Phi 魏文帝曹丕đã thực hành “Cửu
phẩm trung chính chế” 九品中正制, cũng chính là đem
quan viên phân làm 9 phẩm cấp, từ “trung chính” 中正mà
tiến cử và bình phẩm định giá trị, chức vị đó thông thường chính là vọng tộc của
một vùng (nhất địa đích vọng tộc 一地的望族). Họ lũng đoạn
quyền tuyển cử nơi đó, tính thị (họ) của họ cũng nhân đó mà có quan hệ mật thiết
với nơi này. Như vậy, trong quận huyện của mình, họ có địa vị và thanh vọng đặc
biệt, được xưng là “địa vọng” 地望của những sĩ tộc, cũng
còn gọi là “quận vọng” 郡望. Như Đoàn Thành Thức
段成式đời Đường trong “Dậu Dương tạp trở tục tập – Chi Nặc
Cao hạ” 酉阳杂俎续集 - 支诺皋下 có viết:
Vi Bân
tuy sinh vu quý môn, nhi tính phả hậu chất, nhiên kì địa vọng tố cao, quan miện
đặc thịnh.
韦斌虽生于贵门, 而性颇厚质, 然其地望素高, 冠冕特盛.
(Vi Bân tuy sinh ra trong đại tộc thế gia cao quý hiển hách, mà tính cách của ông lại chất phác đôn hậu, nhưng địa vọng của gia tộc vốn rất cao, có nhiều người làm quan với thế lực đỉnh thịnh.)
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 03/6/2026
Nguồn
BẤT KHẢ BẤT TRI ĐÍCH 3000 CÁ VĂN HOÁ THƯỜNG THỨC
不可不知的3000个文化常识
Biên soạn: Tinh Hán 星汉