蘇幕遮
葉青青
香裊裊
風氣飄然
紅白花多少
池上亭亭姿窈窕
閑凈容光
腼腆開含笑
穢無侵
污不擾
外直中通
雅潔祥和兆
君子之名人舉調
茂叔濂溪
不朽文奇妙
TÔ MẠC GIÀ
Diệp
thanh thanh
Hương
niểu niểu
Phong
khí phiêu nhiên
Hồng bạch
hoa đa thiểu
Trì
thượng đình đình tư yểu điệu
Nhàn tịnh
dung quang
Diến thiển khai hàm tiếu
Uế vô
xâm
Ô bất
nhiễu
Ngoại trực trung thông
Nhã
khiết tường hoà triệu
Quân tử
chi danh nhân cử điệu
Mậu
Thúc Liêm Khê
Bất hủ văn kì diệu
Huỳnh
Chương Hưng
Quy Nhơn 14/5/2026
Niểu
niểu 裊裊: lượn
lờ, vấn vít.
Đình
đình 亭亭: miêu
tả dáng dong dỏng cao, mượn từ bài “Ái liên thuyết” 愛蓮說của Chu Đôn Di 周敦頤.
Diến
thiển 腼腆: bẽn
lẽn, xấu hổ.
Ngoại
trực trung thông 外直中通:
ngoài thẳng trong rỗng, mượn từ bài “Ái liên thuyết” của Chu Đôn Di.
Mậu
Thúc Liêm Khê 茂叔濂溪: tức
Chu Đôn Di 周敦頤 đời Tống.
Tác phẩm “Ái liên thuyết” 愛蓮說của
ông rất nổi tiếng.
Chu Đôn Di 周敦頤
(1017 – 1073)
Tự Mậu Thúc 茂叔, người Đạo Châu 道州 đời Tống. Mới đầu giữ chức Phân Ninh chủ bạ 分寧主簿, sau giữ chức Tri Nam
khang quân 知南康軍. Sống ở
Liêm Khê 濂溪 huyện Doanh Đạo 營道, người đời gọi ông là Liêm
Khê tiên sinh 濂溪先生.
Ông là người mở đầu phái Lí học đời Tống.
Trình Hạo 程顥, Trình Di 程頤 là hai đệ tử nổi tiếng của
ông. Khi mất được ban tên thuỵ là Nguyên Công 元公
Trước tác gồm có:
-
Thái cực đồ thuyết 太极圖說
-
Thông thư 通書
Vài
nét về hoa sen
Hoa
sen trong Kinh Thi là nguyên mẫu mang
ý nghĩa nữ tính. Nó đã đặt nền móng vững chắc cho mối quan hệ so sánh ẩn dụ cố
định giữa hoa sen và thiếu nữ. Mô thức hoa sen ví
cho thiếu nữ và mô thức thiếu nữ ví cho hoa sen được xây dựng trên cơ sở này.
Hoa sen trong Sở Từ là nguyên mẫu mang ý nghĩa văn
nhân. Nó cũng đã đặt nền móng vững chắc cho truyền thống Tỷ - Hứng về “Hương thảo mỹ nhân” 香草美人. Nó là phẩm cách và là vật tượng trưng
cho vận mệnh chính trị của văn nhân.
Ý
nghĩa nữ tính và ý nghĩa văn nhân cùng xuất hiện, cái đẹp khác nhau, cái chất
khác nhau bổ sung qua lại.
Sau thời Đông Hán, theo sự du nhập của
Phật giáo vào Trung Quốc, hoa sen lại sản sinh một nguyên mẫu mới, tức ý nghĩa
nguyên mẫu Phật giáo.
Hoa sen trong nguyên mẫu “Kinh Thi”chỉ dừng lại ở chỗ biểu lộ sắc tướng bên ngoài, còn nguyên mẫu “Sở Từ”, nguyên mẫu Phật giáo đã bộc lộ được bản chất bên trong của hoa sen.
Tạm dịch
Sắc lá
xanh xanh.
Mùi
hương vấn vít
Gió nhẹ
lướt bay
Biết
bao hoa hồng hoa trắng
Dáng
dong dỏng yểu điệu trên mặt hồ
Dung
quang tươi đẹp
Bẽn lẽn nở nụ cười hàm tiếu
Bẩn
không thể bám vào
Dơ
không thể quấy nhiễu
Ngoài
thẳng trong rỗng
Thanh
nhã cao khiết mang điềm tường hoà
Được
người đời ngợi ca là hoa quân tử
Như
Chu Mậu Thúc ở Liêm Khê
Để lại
bài “Ái liên thuyết” diệu kì bất hủ