景公为长庲欲美之晏子谏
景公为长庲 (1), 将欲美之. 有风雨作, 公与晏子入坐,
饮酒, 致堂上之乐. 酒酣, 晏子作歌曰:
“穗乎不得獲, 秋风至兮殚零落 (2). 风雨之弗杀也 (3), 太上之靡弊也 (4).” 歌终, 顾而流涕, 张躬而舞 (5). 公就晏子而止之,
曰: “今日夫子为赐, 而诫于寡人, 是寡人之罪.” 遂废酒罢役,
不果成长庲.
(晏子春秋)
CẢNH
CÔNG VI TRƯỜNG LAI DỤC MĨ CHI. ÁN TỬ GIÁN
Cảnh Công vi Trường Lai (1),
tương dục mĩ chi. Hữu phong vũ tác, Công dữ Án Tử nhập toạ, ẩm tửu, trí đường
thượng chi lạc. Tửu hàm, Án Tử tác ca viết: “Tuệ hồ bất đắc hoạch, thu phong
chí hề đàn linh lạc (2). Phong vũ chi phất sát dã (3), thái
thượng chi mĩ tệ dã (4).” Ca chung, cố nhi lưu thế, trương cung nhi
vũ (5). Công tự Án tử chỉ chi, viết: “Kim nhật phu tử vi tứ, nhi giới
vu quả nhân, thị quả nhân chi tội.” Toại phế tửu dãi dịch, bất quả thành Trương
Lai.
(Án Tử Xuân Thu)
Chú thích
1-Lai 庲: ốc xá. “Trường Lai” 长庲Trong “Khang Hi tự điển” giải thích là tên một
đài của nước Tề.
2-Đàn 殚: hết, hết thảy.
3-Phất sát 弗杀: đánh cho rụng, thổi cho bay tứ tán.
4-Mĩ tệ 靡弊: bẻ gãy, li tán.
5-Trương cung 张躬: vươn thẳng thân. Cung 躬: thân.
CẢNH CÔNG SỬA ĐÀI TRƯỜNG LAI MUỐN LÀM
CHO ĐẸP
ÁN TỬ CAN GIÁN
Tề Cảnh Công sửa đài Trường Lai, muốn cho nó vô cùng đẹp. Ngày nọ, gió nổi lên, mưa trút xuống, Cảnh Công và Án Tử cùng ngồi uống rượu, hưởng thụ khoái lạc nơi sảnh đường. Uống đến độ ngà ngà, Án Tử đứng lên hát rằng: “Bông lúa không thể thu hoạch, gió thu thổi tới làm hết thảy ngã rạp. Gió mưa tới đã làm rơi rụng hết, quân chủ hại chúng ta xa vợ xa con, không có đường sống.” Hát xong, quay đầu lại mà rơi nước mắt, vươn hai tay ra múa. Cảnh Công đi đến bên cạnh Án Tử ngăn lại, nói rằng: “Hôm nay tiên sinh đã dạy, lấy ca múa răn quả nhân, đây là tội của quả nhân.” Thế là cho dẹp bữa tiệc, đình chỉ dao dịch, không sửa đài Trường Lai nữa.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 22/5/2026
Nguồn
ÁN TỬ XUÂN THU
晏子春秋
Dịch chú: Trần Đào 陈涛
Trung Hoa thư cục, 2007.