KIẾN NGÔN THẬP NHỊ SỰ
Niên hiệu
Thượng Nguyên 上元nguyên niên tức năm 674, Võ Tắc Thiên 武則天lấy thân phận Thiên hậu, dâng lên Cao Tông Lí Trị 高宗李治một bản tấu chương, đề xuất 12 điều kiến nghị trị lí
quôc gia, gọi đó là “Kiến ngôn thập nhị sự” 建言十二事.
1-Khuyến
nông tang, khinh dao bạc phú.
劝农桑, 轻徭薄赋
(Khuyến khich nông tang, giảm
nhẹ thuế khoá dao dịch)
2-Miễn
kinh sư phụ cận bách tính tô thuế dao dịch.
免京师附近百姓租稅徭役
(Miễn tô thuê dao dịch đối với
bách tính ở gần kinh sư)
3-Đình
chỉ dụng binh, đức hoá thiên hạ.
停止用兵, 德化天下
(Đình chỉ việc dụng binh, dùng
đức cảm hoá thiên hạ.
4-Nhất
luật cấm tuyệt phù hoa dâm xảo.
一律禁绝浮华淫巧
(Nhất luật cấm kị phù hoa xa xỉ)
5-Đình
chỉ đại hưng thổ mộc, tiết tỉnh khai chi.
停止大兴土木, 节省开支
(Đình chỉ các công trình xây dựng
to lớn, tiết kiệm khai chi.
6-Quảng
khai ngôn lộ.
广开言路
(Rộng đường dư luận)
7-Đỗ
tuyệt sàm ngôn.
杜绝谗言
(Ngăn chận triệt để sàm ngôn)
8-Vương
công dĩ hạ học tập Lão Tử “Đạo đức kinh”.
王公以下学习老子 “道德經”
(Từ vương công trở xuống học tập
“Đạo dức kinh” của Lão Tử.
9-Phụ
tại mẫu vong, vị mẫu thủ hiếu tam niên)
父在母亡爲母守孝三年
(Cha còn sống nhưng mẹ đã mất,
thì con để tang mẹ 3 năm)
10-Tưởng
lệ hữu công.
奖励有功
(Khen thưởng người có công)
11-Kinh
quan bát phẩm dĩ thượng tăng gia bổng lộc.
京官八品以上增加俸禄
(Quan tại kinh thành từ bát phẩm
trở lên được tăng bổng lộc)
12-Nhậm
quan trường cửu, tài cao chức đê giả siêu cấp tấn thăng.
任官长久才高职低者超给晋升
(Người làm quan đã lâu, tài
cao nhưng chức thấp thì cho tấn thăng vượt cấp.)
Mười hai điều kiến nghị của Võ Tắc Thiên đã thể hiện đầy đủ tài năng trị quốc của bà, có thể nói, từ đó bà đã bắt đầu tham gia chính sự.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 13/4/2026
Nguồn
HOÀNG TRIỀU ĐIỂN CỐ KỈ VĂN
皇朝典故纪闻
Tác giả: Hướng Tư 向斯
Bắc Kinh: Trung Quốc văn sử xuất bản xã, 2002