“GIẢI NGỮ HOA”
Người
ta thường dùng từ “hoa” để chỉ những cô gái xinh đẹp, như “Như hoa tự ngọc” 如花似玉, “Tiếu yếp như hoa” 笑靨如花… Giỏi hiểu ý của người khác tự nhiên sẽ nói người đó giỏi câu thông với
người khác. Có thể nghe hiểu được ý nghĩa
bên ngoài lời nói, gọi đó là “giải ngữ” 解语.
Hai từ này tổ hợp lại chính là “giải ngữ hoa” 解语花,
thường dùng để ví những cô gái xinh đẹp, thông minh, giỏi hiểu được tâm tư của
người khác, khiến người ta yêu mến.
Cụm từ
này có xuất xứ từ câu chuyện về Đường Minh Hoàng 唐明皇và
Dương Quý Phi 杨贵妃. Vương Nhân Dụ 王仁裕thời
Ngũ đại trong “Khai Nguyên Thiên Bảo di sự - Giải ngữ hoa” 开元天宝遗事 - 解语花có nói:
Vào mùa
thu tháng 8, nơi ao Thái Dịch 太液, “thiên diệp liên” 千叶莲 hoa
trắng nở rộ, hoàng đế cùng quý thích bày tiệc thưởng thức. Tả hữu đều ca tụng hoa
rất lâu, Đế chỉ vào Quý Phi nói hỏi tả hữu:
“Có bằng với “giải ngữ hoa” của ta chăng?”
Về lai
lịch của “giải ngữ hoa” 解语花, đa số cho là biệt
danh của hoa hải đường. Hoa hải đường vốn sinh trưởng phía đông bắc, Hoa bắc
Trung Quốc, cây mọc thành bụi, hoa trổ thành chùm, mùa xuân nở hoa, lúc hoa
chưa nở, đài hoa điểm màu hồng đậm, lúc mới nở, sắc hoa hồng nhạt, lúc sắp rụng,
có hoa như cách đêm thoa phấn. Hoa thích nắng, kị úng, chịu được hạn, chịu được
rét. Cũng có người cho rằng “giải ngữ hoa” là “thiên diệp liên” 千叶莲 hoặc
“tư hương thảo” 思乡草, các thuyết bất nhất.
Về sau
dùng “giải ngữ hoa” để hình dung cô gái xinh đẹp, thông minh, giỏi hiếu được tâm
tư của người khác. Hình tượng nữ tính lí tưởng này đa phần đều được văn nhân yêu
thích. Từ nhân thời Bắc Tống là Chu Bang Ngạn 周邦彥đã
mượn “Giải ngữ hoa” làm từ bài, từ phong uyển chuyển, giống như hoa nói. Kiều Mạnh
Phù 乔孟符 đời
Nguyên trong “Kim tiền kí” 金钱记, màn 1 có câu:
Tha thị nhất phiến sinh hương ngọc, tha thị nhất chi
giải ngữ hoa.
他是一片生香玉他是一枝解语花
(Cô ấy là miếng ngọc sinh hương, cô ấy là cành hoa giải
ngữ)
để hình dung cô gái dịu dàng, thông minh, thấu hiểu tâm lí người khác.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 02/4/2026
Nguyên tác Trung văn
Trong quyển
THÚ VỊ VĂN HOÁ TRI THỨC ĐẠI TOÀN
趣味文化知识大全
Thanh Thạch 青石 biên
soạn
Trung Quốc Hoa kiều xuất bản xã,
2013