吳權
唐林貴族
吳姓預之
王初生時
異光滿室
奇人相實
背上黑三
狀類不凡
功成日後
眾人輻輳
爲主一方
長大頑强
善謀善戰
目光如電
虎步威儀
智勇不衰
力能舉鼎
時機已定
自立爲王
控制北方
勤勞開國
朝儀服色
設定不輕
我越新集之兵
破劉弘操民情得安
NGÔ QUYỀN
Đường Lâm quý tộc
Ngô tính dự chi
Vương sơ sinh thì
Dị quang mãn thất
Kì nhân tướng thực
Bối thượng hắc tam
Trạng loại bất phàm
Công thành nhật hậu
Chúng nhân phúc thấu
Vi chủ nhất phương
Trưởng đại ngoan cường
Thiện mưu thiện chiến
Mục quang như điện
Hổ bộ uy nghi
Trí dũng bất suy
Lực năng cử đỉnh
Thời cơ dĩ định
Tự lập vi vương
Khống chế bắc phương
Cần lao khai quốc
Triều nghi phục sắc
Thiết định bất khinh
Ngã Việt tân tập chi binh
Phá Lưu Hoằng Tháo dân tình đắc an.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 21/3/2026
Trong “Đại Việt sử kí toàn thư” 大越史記全書 chép rằng:
王善謀善戰, 再造之功, 以成爲諸王之冠.
姓吳諱權, 唐林人, 世爲貴族. 父旻爲本州牧. 王生有異光滿室, 狀類特殊, 背上有三黑子. 相者奇之, 謂可爲一方之主, 乃命名曰權. 及長魁梧 (奇偉也) 目光若電, 緩步如虎, 有智勇, 力能扛鼎, 爲楊廷藝牙將. 廷藝以女妻之, 權管愛州. 至是, 誅矯公羨, 自立爲王, 都螺城.
己亥元年 [晋天福四年]. 春, 王始稱王, 立楊氏爲后, 置百官制朝儀定服色.
甲辰六年 [晋齊王重貴開運元年]. 王薨.
黎文休曰:
前吳王能以我越新集之兵, 破劉弘操百萬之衆, 拓土稱王, 使北人不敢復來者, 可謂以一怒而安其民, 善謀善戰者也. 雖以王自居未即帝位改元, 而我越之正統庶幾乎繼續矣.
史臣吳士連曰:
前吳之興, 非徒有戰勝之功, 其置百官制朝儀定服色, 帝王之規模可見矣. 享國不永未見效治, 惜哉.
Vương
thiện mưu thiện chiến, tái tạo chi công, dĩ thành vi chư vương chi quán.
Tính Ngô huý Quyền, Đường Lâm nhân, thế vi quý tộc. Phụ Mân
vi bổn châu mục. Vương sinh hữu dị quang mãn thất, trạng loại đặc thù, bối thượng
hữu tam hắc tử. Tướng giả kì chi, vị khả vi nhất phương chi chủ, nãi mệnh danh
viết Quyền. Cập trưởng khôi ngô (kì vĩ dã), mục quang nhược điện, hoãn bộ như hổ,
hữu trí dũng, lực năng giang đỉnh, vi Dương Đình Nghệ nha tướng. Đình Nghệ dĩ nữ
thê chi, quyền quản Ái Châu. Chí thị, tru Kiểu Công Tiện, tự lập vi vương, đô
Loa Thành.
Kỉ Hợi nguyên niên [Tấn Thiên Phúc tứ niên]. Xuân, vương
thuỷ xưng vương, lập Dương thị vi hậu, trí bách quan chế triều nghi định phục sắc.
Giáp Thìn lục niên [Tấn Tề Vương Trọng Quý Khai Vận nguyên
niên]
Vương hoăng.
Lê
Văn Hưu viết:
Tiền Ngô Vương năng dĩ ngã Việt tân tập chi binh, phá Lưu
Hoằng Tháo bách vạn chi chúng, thác thổ xưng vương, sử bắc nhân bất cảm phục
lai giả, khả vị dĩ nhất nộ nhi an kì dân, thiện mưu nhi thiện chiến giả dã. Tuy
dĩ vương tự cư vị tức đế vị cải nguyên, nhi ngã Việt chi chính thống thứ cơ hồ
kế tục hĩ.
Sử
thần Ngô Sĩ Liên viết:
Tiền Ngô chi hưng, phi đồ hữu chiến thắng chi công, kì trí
bách quan chế triều nghi định phục sắc, đế vương chi quy mô khả kiến hĩ. Hưởng
quốc bất vĩnh vị kiến trị hiệu, tích tai.
(Vua
mưu tài đánh giỏi, làm nên công tái tạo, đứng đầu các vua.
Họ Ngô, tên huý là Quyền, người Đường Lâm (1), đời
đời là nhà quý tộc. Cha là Mân làm chức châu mục ở bản châu. Khi vua mới sinh
có ánh sáng lạ đầy nhà, trạng mạo khác thường, có 3 nốt ruồi ở lưng, thầy tướng
cho là lạ, bảo có thể làm chủ một phương, nên mới đặt tên là Quyền. Đến khi lớn
lên, khôi ngô, mắt sáng như chớp, dáng đi thong thả như hổ, có trí dũng, sức có
thể nâng được vạc, làm nha tướng của Dương Đình Nghệ, được Đình Nghệ gả con gái
và cho quyền quản Ái Châu. Đến đây giết Kiểu Công Tiễn. tự lập làm vương, đóng
đô ở Loa Thành.
Kỷ hợi, năm thứ 1 (939), (Tấn Thiên Phúc năm thứ 4). Mùa
xuân, vua bắt đầu xưng vương, lập Dương thị làm hoàng hậu, đặt trăm quan, chế định
triều nghi phẩm phục.
Giáp Thìn năm thứ 6 (944), (Tấn Tề Vương Trọng Quý, Khai Vận
năm thứ 1). Vua mất.
Lê
Văn Hưu nói:
Tiền Ngô Vương có thể lấy quân mới họp của nước Việt ta mà
đánh được trăm vạn quân của Lưu Hoằng Tháo, mở nước xưng vương, làm cho người
phương bắc không dám lại sang nữa. Có thể nói là một lần nổi giận mà yên được
dân, mưu giỏi mà đánh cũng giỏi vậy. Tuy chỉ xưng vương, chưa lên ngôi đế, đổi
niên hiệu, nhưng chính thống của nước Việt ta, ngõ hầu đã nối lại được.
Sử
thần Ngô Sĩ Liên nói:
Tiền Ngô [Vương] nổi lên không chỉ có công chiến thắng mà
thôi, việc đặt trăm quan, chế định triều nghi phẩm phục, có thể thấy được quy
mô của bậc đế vương. Nhưng hưởng nước không được lâu, chưa thấy hiệu quả trị
bình, đáng tiếc thay!
Chú
1-Nay thuộc huyện Ba Vì, tỉnh
Hà Tây, ở đây có đền thờ và lăng Ngô Quyền.
(Bản chữ Hán: Bản in Nội các
quan bản. Mộc bản khắc năm Chính Hoà thứ 18 (1697). Nhà xuất bản Khoa học xã hội
- 1998)
(Bản dịch và chú thích của Ngô Đức Thọ, Hà Văn Tấn hiệu đính. Nhà xuất bản Văn hoá – Thông tin, Hà Nội 2003, quyển 1 trang 293-294)
Tạm dịch
NGÔ QUYỀN
Những quý tộc ở Đường Lâm
Trong đó có họ Ngô
Vương lúc mới sinh ra
Ánh sáng lạ tràn đầy khắp nhà
Tướng người quả thực kì lạ
Trên lưng có ba nốt ruồi
Trạng mạo khác thường
Ngày sau ắt làm nên công nghiệp
Mọi người tụ tập theo về
Vương sẽ làm chủ một phương
Đến khi lớn lên vương càng ngoan cường
Giỏi mưu giỏi đánh
Mắt sáng như chớp
Bước đi uy nghi như hổ
Trí dũng không hề suy
Sức có thể nâng đỉnh
Thời cơ đã tới
Tự lập làm vương
Khống chế người phương bắc
Cần lao mở nước
Triều nghi phẩm phục
Công định ra không hề nhỏ
Vương dùng quân mới tập hợp của nước Việt ta
Phá tan quân của Lưu Hoằng Tháo, dân tình được yên vui.