XẢO NGÔN LỆNH SẮC
巧言令色
Điển xuất: “Thượng thư – Cao Dao
mô” 尚书 - 皋陶谟.
Hà uý hồ xảo ngôn lệnh sắc khổng
nhâm. (1)
何畏乎巧言令色孔壬
(Sợ gì loại người đại gian nịnh xảo ngôn lệnh sắc)
Truyền thuyết kể rằng, Cao Dao 皋陶và Vũ 禹 trước mặt Đế Thuấn 帝舜cùng thảo luận cách trị lí quốc gia. Cao Dao nói rằng:
-Tin tưởng đồng thời dựa theo đạo của
tiên vương để xử lí chính vụ, có thể khiến mưu lược được thực hiện, giữa các đại
thần với nhau có thể đoàn kết nhất trí, đồng tâm đồng đức.
Ông Vũ nói rằng:
-Đúng vậy. Nhưng như thế nào mới có
thể làm được như thế?
Cao Dao nói:
-Cần phải nghiêm khắc yêu cầu bản
thân mình, lấy bản thân mình làm gương, ra sức nâng cao sự tu dưỡng phẩm đức,
dùng thái độ khoan hậu để đối đãi người đồng tộc, đồng thời cũng cần phải khiến
cho họ hiền minh, ra sức giúp mình trị lí quốc gia.
Ông Vũ vô cùng khâm phục, nói với Cao
Dao rằng:
-Ông nói rất đúng.
Tiếp đó Cao Dao lại nói:
-Còn nữa. Làm sao để dùng người
cũng là một việc vô cùng quan trọng, nhất định phải biết người và giỏi dùng người.
Ông Vũ nói:
-Đúng vậy. Người mà biết người lại
giỏi dùng người mới là người có trí tuệ. Người có trí tuệ mới dùng người thoả
đáng. Nếu làm được điều này, thì hà tất phải sợ loại người khéo ăn nói giỏi xu
nịnh?
Người đời sau dùng “Xảo ngôn lệnh sắc” 巧言令色 hình dung cách ăn nói khéo léo hoa mĩ để nguỵ trang.
Chú của
người dịch
1-Xảo
ngôn lệnh sắc 巧言令色: ăn nói hoa mĩ, màu mè, giả
tình giả ý làm ra vẻ thiện lương.
Khổng nhâm 孔壬: “khổng” 孔 ở đây có nghĩa là “phi thường”, là vô cùng. “Nhâm” 壬 thông với 佞 (nịnh), “khổng nhâm” ý nói kẻ đại gian nịnh, loại người nguỵ trang cực thiện nhưng làm điều cực ác.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 22/3/2026
Nguồn
ĐỒ GIẢI QUỐC HỌC ĐIỂN CỐ
图解国学典故
Chủ biên: Nhậm Tê Nhiên 任犀然
Bắc Kinh: Trung Quốc Hoa Kiều
xuất bản xã, 2016