李公蘊
十八子成起帝王
李公聰睿又非常
遷都龍現呈靈異
十八年間帝位長
LÍ CÔNG UẨN
Thập bát tử thành khởi đế vương
Lí Công thông duệ hựu phi thường
Thiên đô long hiện trình linh dị
Thập bát niên gian đế vị trường
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 26/3/2026
Thập
bát tử thành khởi đế vương 十八子成起帝王: ba chữ “thập, bát, tử” hợp thành chữ “Lí”, họ Lí
khời nghiệp đế vương.
Trong “Đại Việt sử kí toàn thư” 大越史記全書 chép rằng:
先是古法州, 延蘊鄉, 木綿樹震, 鄉人詳認震迹有文曰: “樹根杳杳. 木表青青. 禾刀木落. 十八子成 ….”
僧萬行私自評曰: “樹根杳杳. 根者, 本也, 本猶君也. 杳, 夭同音, 當作夭. “木表青青”, 表者, 末也. 末猶臣也. 青, 菁聲相近, 青當作菁, 盛也. “禾刀木”黎字也. “十八子” 李字也….
Tiên thị Cổ Pháp châu, Diên Uẩn hương, mộc miên thụ chấn, hương nhân tường
nhận chấn tích hữu văn viết: “Thụ căn điểu điểu. Mộc biểu thanh thanh. Hoà đao
mộc lạc. Thập bát tử thành …”
Tăng Vạn Hạnh tư tự bình viết: “Thụ căn điểu điểu” căn giả, bản dã. Bản
do quân dã, điểu, yếu âm đồng, đương tác yểu. “Mộc biểu thanh thanh”, biểu giả
mạt dã, mạt do thần dã. Thanh thanh thanh tương cận, thanh đương tác “thanh”, “thịnh”
dã. “Hoà đao mộc” Lê tự. “Thập bát tử” Lí tự dã.
(Trước đây ở hương Diên Uẩn, châu Cổ Pháp có cây gạo bị sét đánh, người
hương ấy xem kĩ dấu sét đánh thấy có chữ:
Thụ căn điểu điểu. Mộc biểu thanh thanh. Hoà đao mộc lạc. Thập bát tử thành.
…………..
(Gốc cây thăm thẳm. Ngọn cây xanh xanh. Cây hoà đao rụng. Mười tám hạt thành.
……
Sư Vạn Hạn tự đoán riêng rằng: “Thụ căn điểu điểu” chữ căn nghĩa là gốc,
gốc tức vua; chữ “điểu” đồng âm với “yểu”, nên hiểu là yểu. “Mộc biểu thanh
thanh”, chữ “biểu” nghĩa là ngọn, ngọn tức bề tôi, chữ thanh âm gần giống với
nghĩa là thịnh. “Hoà đao mộc” ghép lại thành chữ “Lê”; “Thập bát tử” là chữ “Lí”
….. Mấy câu này ý nói vua thì non yếu, bề tôi thì cường thịnh, họ Lê mất, họ Lí
nổi lên….)
Lí
Công Thông duệ hựu phi thường 李公聰睿又非常: Lí Công (Uẩn) thông duệ và cũng khác thường.
Trong “Đại Việt sử kí toàn thư” chép rằng:
帝之生也, 方三歲其母懷抱至李慶文家, 慶文遂養以爲子. 幼而聰睿, 姿表秀異.
Đế chi sinh dã, phương tam tuế, kì mẫu hoài bão chí Lí Khánh Văn gia, Khánh
Văn toại dưỡng dĩ vi tử. Ấu nhi thông duệ, tư biểu tú dị.
(Vua sinh ra mới 3 tuổi, mẹ ẵm đến nhà Lí Khành Văn, Khánh
Văn bèn nhận làm con nuôi. Bé đã thông minh, vẻ người tuấn tú khác thường.)
Thiên
đô long hiện trình linh dị 遷都龍現呈靈異: lúc dời đô có rồng hiện ra hiển lộ điềm linh dị.
Trong “Đại Việt sử kí toàn thư” chép rằng:
秋七月, 帝自華閭城徙都于京府大羅城, 暫泊城下, 黄龍見于御舟, 因改其城曰昇龍城.
Thu thất nguyệt, đế tự Hoa Lư thành tỉ đô vu kinh phủ Đại La thành, tạm bạc thành hạ, hoàng long hiện vu ngự chu, nhân cải kì thành viết Thăng Long thành.
(Mùa thu, tháng 7, vua từ thành Hoa Lư, dời đô ra kinh phủ ở
thành Đại La, tạm đỗ thuyền dưới thành, có rồng vàng hiện lên ở thuyền ngự, nhân
đó đổi tên thành gọi là thành Thăng Long.)
Thập
bát niên gian đế vị trường 十八年間帝位長: thời gian vua ở ngôi được 18 năm.
Trong “Đại Việt sử kí toàn thư” chép rằng:
臥朝崩, 自立爲帝, 都昇龍城, 在位十八年, 夀五十五, 崩于龍安殿, 塟夀陵.
Ngoạ Triều băng, tự lập vi đế, đô Thăng Long thành, tại
vị thập bát niên, thọ ngũ thập ngũ, băng vu Long An điện, táng Thọ Lăng.
(Khi Ngoạ Triều băng, tự lập làm vua, đóng đô ở thành Thăng
Long. Ở ngôi 18 năm [1010 – 1028], thọ 55 tuổi [974 – 1028], băng ở điện Long
An, táng ở Thọ Lăng.)
(Bản chữ Hán: Bản in Nội các
quan bản. Mộc bản khắc năm Chính Hoà thứ 18 (1697). Nhà xuất bản Khoa học xã hội
- 1998)
(Bản dịch và chú thích của Ngô Đức Thọ, Hà Văn Tấn hiệu đính. Nhà xuất bản Văn hoá – Thông tin, Hà Nội 2003, quyển 1 trang 303-304)
Tạm dịch
LÍ CÔNG UẨN
Ba chữ “thập, bát, tử” hợp thành chữ “Lí”, họ Lí khời
nghiệp đế vương.
Lí Công (Uẩn) thông duệ và cũng khác thường.
Lúc dời đô có rồng hiện ra hiển lộ điềm linh dị.
Thời gian vua ở ngôi được 18 năm.