才子安心草舍者, 足登玉堂
佳人适意蓬门者, 堪贮金屋
(陈继儒: “小窗幽记)
Tài tử an tâm thảo xá giả,
túc đăng ngọc đường.
Giai nhân thích ý bồng môn
giả, kham trữ kim ốc
(Trần Kế Nho “Tiểu song u kí”)
Người
có tài năng, nếu yên tâm sống nơi gian nhà cỏ, thì người đó có thể gánh vác việc
quan chốn triều đình.
Người
con gái xinh đẹp không tham giàu chê nghèo, nếu chịu gả cho nhà nghèo, thì người
đó đáng được người ta xây nhà vàng cho ở.
Điểm bình
Người có tài hoặc có đức thì không hề ít, nhưng người mà vừa
có tài lại vừa có đức thì không nhiều. Khổng Tử từng nói rằng:
Bất nghĩa nhi phú thả quý,
vu ngã như phù vân.
不义而富且贵,
于我如浮云
(Giàu sang mà bất nghĩa, thì
ta xem như mây nổi)
Người tài có được mấy người suy nghĩ như thế? Nếu có hoài
bão về việc học, lại có thực tài, nhưng an tâm sống nơi gian nhà cỏ, một khi
làm quan tất có thể tạo phúc cho muôn người.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 26/3/2026