春日破五
四繞寒梅香舊舍
雙翔白鷺點藍天
鮮花嫩草春光裡
破五歡歌弄管絃
XUÂN NHẬT "PHÁ NGŨ"
Tứ nhiễu hàn mai hương cựu xá
Song tường bạch lộ điểm lam thiên
Tiên hoa nộn thảo xuân quang lí
"Phá ngũ" hoan ca lộng quản huyền
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 21/02/2026
(Mùng 5 tháng Giêng Tết Bính Ngọ)
Phá
ngũ 破五: mùng 5 tháng Giêng tục gọi
là ngày “Phá ngũ” 破五cũng còn gọi là “Phá ngũ tiết”
破五节, đây là một trong những lễ tiết
truyền thống của Trung Quốc có lịch sử lâu đời. Trong dân tục vào những ngày tết,
trước ngày mùng 5 có nhiều điều cấm kị. qua ngày này, những cấm kị đó đều được
phá trừ cho nên có tên là “Phá ngũ” 破五.
Theo truyền thuyết dân gian, ngày mùng 5 là sinh nhật của
Tài thần. Tài thần trong truyền thuyết cũng gọi là “Ngũ lộ thần” 五路神và “Lộ đầu thần” 路头神, tức “Hộ thần” 户神, “Táo thần” 灶神, “Thổ thần” 土神, “Môn thần” 门神, Hành thần” 行神. gọi là Ngũ lộ đông tây nam bắc
trung, ý nghĩa là ra khỏi cửa đều có thể đắc tài. Có thuyết phân Tài thần ra
làm Võ tài thần 武财神và Văn tài thần 文财神. Võ tài thần chính là Quan Vũ 关羽và Triệu Công Minh 赵公明, còn Văn tài thần là Tỉ Can 比干. Theo thời gian, Tài thần trong dân gian trải qua diễn
biến thành 5 người, lần lượt là phúc, thọ, hỉ, lộc, tài. Đến ngày mùng 5 phải
cung nghinh Ngũ lộ tài thần đến. Trước đây, vào ngày mồng 5 sau khi nghinh tiếp
Tài thần, các nhà buôn chính thức mở hàng, cho nên có cách nói là “Khai thị đại
cát” 开市大吉, “Ngũ phúc lâm môn” 五福临门.
Ngày trước, vào ngày mùng 5 tháng Giêng, nhà nhà đều ăn
sủi cảo, đốt pháo, dậy sớm mở cửa đón Tài thần. Hình dáng sủi cảo được làm giống
như thỏi vàng, mang ý nghĩa “chiêu tài tiến bảo” 招财进宝, nhân sủi cảo chủ yếu là cải trắng,
thịt heo. Cải trắng (tức “bạch thái” 白菜) mang
ý nghĩa “bách tài” 百财, cầu mong một năm cuộc sống
được sung túc, hạnh phú mĩ mãn.
“Phá ngũ” 破五, “cản ngũ cùng” 赶五穷 (1), nghinh đón Tài thần là tập tục
lưu hành rất rộng trong dân gian, phản ánh nguyện vọng tốt đẹp của mọi người “từ
cựu nghinh tân” 辞旧迎新, “nạp phúc nghinh tường” 纳福迎祥.
“Cản ngũ cùng” 赶五穷 (đuổi 5 cùng) cũng gọi là “tống ngũ cùng” 送五穷tức xua đuổi 5 loại quỷ nghèo
khó, đó là trí cùng 智穷, học cùng 学穷, văn cùng 文穷, mệnh cùng 命穷, giao cùng 交穷, để cầu mong một năm mới phú
quý cát tường.
-Trí cùng 穷: Tư
duy hạn hẹp sơ cứng
-Học cùng 穷: Học
thức thiếu thốn trì trệ
-Văn cùng 穷: Văn
chương khô cứng nghèo nàn
-Mệnh cùng 穷: Thời
vận khập khiếng gập ghềnh
-Giao cùng 穷: Giao
tiếp khó khăn khốn quẫn.