酒不解真愁
今朝有酒今朝醉, 明日愁来明日忧
路逢险处须回避, 事到头来不自由
葯能医假病, 酒不解真愁
(清.周希陶: 增广贤文)
Phiên âm
TỬU BẤT GIẢI CHÂN SẦU
Kim triêu hữu tửu kim triêu
tuý, minh nhật sầu lai minh nhật ưu.
Lộ phùng hiểm xứ tu hồi tị,
sự đáo đầu lai bất tự do.
Dược năng y giả bệnh, tửu bất
giải chân sầu.
(Thanh . Chu Hi Đào: Tăng quảng hiền văn)
Dịch nghĩa
RƯỢU KHÔNG THỂ GIẢI ĐƯỢC NỔI SẦU THẬT SỰ
Hôm nay có rượu thì hôm nay cứ
say, còn nổi ưu sầu ngày mai thì hãy để ngày mai lo.
Đi đường gặp phải nơi nguy
hiểm thì nên lánh, phiền phức đến bên mình là do không làm chủ được bản thân.
Thuốc có thể trị khỏi căn bệnh, nhưng rượu không thể giải được nổi sầu thật sự.
Phân tích và
bình luận
“Nhất tuý giải thiên sầu” 一醉解千愁 (một cơn say có thể giải được
ngàn nổi sầu), câu này là dối gạt người ta, rượu chỉ có thể làm tê dại thần
kinh, khiến con người tạm thời quên đi những phiền não trong đầu, nhưng đồng thời
cũng cũng khiến con người quên đi tất cả. Người say đến bất tỉnh nhân sự đương
nhiên không nhớ nổi ngày mai đối mặt với cảnh phiền muộn như thế nào. Nhưng cái
gì đến sẽ đến, không phải là mấy li rượu có thể giải quyết được vấn đề. Nan đề
trong cuộc sống là tránh không khỏi, kết quả lẫn tránh có thể sẽ khiến sự tình
ngày càng phức tạp, nhân đó mà đã bỏ lở thời cơ giải quyết tốt nhất. Thái độ xử
thế chính xác không phải là tránh mà là đối mặt, vấn đề trong đó cần giải quyết,
không nên đợi đến lúc sự tình phát triển đến bước không thể thu xếp được mới
nghĩ đối sách giải quyết. “Lộ phùng hiểm xứ tu hồi tị, sự đáo đầu lai bất tự do”
路逢险处须回避, 事到头来不自由, đối
mặt với hoàn cảnh khó khăn tốt nhất là nên tính sớm.
Hơn nữa, uống rượu không những không giải quyết được vấn đề, mà sau đó lại làm lở sự việc, rượu nhiều hại thân. “Cử bôi tiêu sầu sầu cánh sầu” 举杯消愁愁更愁 (nâng li giải sầu, sầu lại thêm sầu), phiền nào không bao giờ nhân vì uống rượu mà tiêu mất, mà chỉ ngày càng thêm nhiều. Người mà “tuý sinh mộng tử” 醉生梦死 (chỉ biết có say) là đoạ lạc, không được mạnh khoẻ. Uống nhiều rượu sẽ nôn nửa, sau khi say tỉnh lại sẽ đau đầu, ngoài bị bao tử giày vò còn bị đầu giày vò, thậm chỉ còn tổn hại đến tim gan. Tóm lại, không có ích chỗ nào, cho nên tốt nhất là ít nâng li. Giải quyết vấn đề cần phải bình tĩnh suy nghĩ, uống rượu chỉ khiến tư duy thêm rối loạn, càng dễ xung động. Con người cần giữ một tâm thái mạnh khoẻ hướng thượng, gặp phải vấn đề mới có thể thung dung đối mặt, gặp phiền não mới có thể tự mình giải quyết. Thái độ xử thế tích cực lạc quan có thể giúp con người hóa hiểm thành an, chỉ có thung dung đối mặt mới có thể khiến vấn đề giải quyết được thuận lợi từng bước.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 01/02/2026
Nguồn
TĂNG QUẢNG HIỀN VĂN
增广贤文
Thanh . Chu Hi Đào 周希陶 tu đính