TÂY HÁN
(Năm 202 trước công nguyên – năm 9)
(kì 3)
Năm 110 trước công nguyên – Hán Vũ Đế Nguyên Phong 元封nguyên niên
Dưới sự chủ trì của Tang Hoằng Dương 桑弘羊, chính phủ Tây Hán bắt đầu thực hành phép “quân thâu 均输, bình chuẩn 平准”.
Năm 106 trước công nguyên – Hán Vũ Đế Nguyên Phong năm
thứ 5
Mùa đông, chính phủ Tây Hán đặt ra các châu Sóc Phương 朔方, Giao Chỉ 交趾, Kí 冀, U 幽, Tịnh 并, Duyện 兖, Từ 徐, Thanh 青, Dương 扬, Kinh 荆, Dự 豫, Ích 益, Lương 凉, tổng cộng 13 châu, mỗi châu đặt ra Thứ sử để giám quản.
Năm 105 trước công nguyên – Hán Vũ Đế Nguyên Phong năm
thứ 6
Công chúa Tế Quân 细君 – con gái Hán tông thất hứa gả cho Ô Tôn vương 乌孙王để hoà thân.
Năm 104 trước công nguyên – Hán Vũ Đế Thái Sơ 太初nguyên niên
Sử quan Tư Mã Thiên 司马迁bắt đầu biên soạn bộ “Sử kí” 史记.
Năm 102 trước công nguyên – Hán Vũ Đế Thái Sơ năm thứ
3
Lí Quảng Lợi 李广利tây chinh lần thứ 2, công thủ được quốc đô Đại Uyển 大宛 , Đại Uyển bắt đầu quy thuộc sự quản hạt của nhà Hán.
Năm 100 trước công nguyên – Hán Vũ Đế Thiên Hán 天汉nguyên niên
Lúc Tô Vũ 苏武đi sứ Hung Nô gặp phải sự việc bị bắt giam tại Hung Nô 19 năm, luân lạc phải chăn dê để sống, nhưng vẫn giữ cờ tiết triều Hán, trước sau không chịu khuất phục.
Năm 95 trước công nguyên – Hán Vũ Đế Thái Thuỷ 太始năm thứ 2
Trung đại phu Bạch Công 白公tấu thỉnh tại phía bắc con kênh của nước Trịnh đào thêm kênh để dẫn nước sông Kinh 泾 sông Vị 渭. Hán Vũ Đế tiếp nhận ý kiến, hoàn thành “Bạch cừ” 白渠.
Năm 87 trước công nguyên – Hán Vũ Đế Hậu Nguyên 后元năm thứ 2
Tháng 2, Hán Vũ Đế giá băng, hoàng thái tử Phất Lăng 弗陵kế vị, Phất Lăng tức Hán Chiêu Đế 汉昭帝. Đại tư mã Đại tướng quân Hoắc Quang 霍光 theo di chiếu của Hán Vũ Đế, tham dự công việc của Thượng thư, cùng phò tá tân đế.
Năm 81 trước công nguyên – Hán Chiêu Đế Thuỷ Nguyên 始元năm thứ 6
Thời Hán Chiêu Đế, cử Hiền lương văn học thăm hỏi nỗi khổ của dân, do đó dẫn đến việc nghị bàn”diêm thiết” 盐铁 (muối và sắt). Tang Hoằng Dương tranh biện kịch liệt với 4 viên quan mà xin bãi bỏ diêm, thiết, tửu cô, quân thâu. Về sau Hoàn Khoan 桓宽thu tập những lời tranh biện viết thành bộ “Diêm thiết luận” 盐铁论.
Năm 80 trước công nguyên – Hán Chiêu Đế Nguyên Phụng 元凤nguyên niên
Yên Vương Lưu Đán 燕王刘旦cùng Thượng Quan Kiệt 上官桀mưu làm phản, sự việc bị lộ, cả tộc Thượng Quan Kiệt bị giết chết.
Năm 77 trước công nguyên – Hán Chiêu Đế Nguyên Phụng năm
thứ 4
Triều Hán phái Phó Giới Tử 傅介子đang giữ chức Bình Lạc giám 平乐监đi đến Lâu Lan 楼兰, tập sát Lâu Lan Vương An Phụ 安妇, phò lập vương đệ Uý Đồ Kì 尉屠耆, đổi tên nước là Thiện Thiện 鄯善, đồng thời dời đô thành đến Hu Nê thành 扜泥城.
Năm 74 trước công nguyên – Hán Chiêu Đế Nguyên Bình 元平nguyên niên
Hán Chiêu Đế giá băng, Hoắc Quang phò Xương Ấp Vương 昌邑王 lên ngôi, đăng cơ được 27 ngày đã bị phế trừ. Sau đó phò tằng tôn của Hán Vũ Đế là Lưu Tuân 刘询lên ngôi, Lưu Tuân tức Hán Tuyên Đế 汉宣帝.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 11/02/2026
Nguồn
TRUNG QUỐC LỊCH SỬ NIÊN BIỂU
中国历史年表
Biên soạn: Phùng Tuệ Quyên 冯慧娟
Trường Xuân: Cát Lâm xuất bản tập đoàn cổ phần hữu hạn
công ti, 2015