CẦM ĐUỐC CHƠI ĐÊM
Tì bà và
sáo là nhạc khí thường dùng của người Hồ phương bắc, không ít hoàng đế bắc triều
có thể thổi sáo thanh thục. Tiết Mẫn Đế Nguyên Cung 节闵帝元恭 (1) của Bắc triều từng cùng với đại thần thổi tiêu sáo
trong buổi tiệc. Bắc Tề Hậu chủ Cao Vĩ 北齐后主高纬 (2), mọi người gọi ông là “vô sầu thiên tử” 无愁天子, rất đam mê âm nhạc, ông có thể diễn tấu nhiều loại
nhạc khí, tự chế ra khúc điệu, yêu thích không biết chán, theo đàn mà hát. Thường tại hậu cung tự đánh đàn tì
bà lĩnh xướng, cùng hát theo có đến cả trăm người. “Vô sầu khúc” 无愁曲 mà Cao Vĩ sáng tác, âm vận yểu điệu, cực kì u sầu,
sai bọn hoạn quan người Hồ cùng hát hoạ theo, khúc nhạc hát xong, không ai là
không rơi lệ. Nhạc cự kì ưu bi, e rằng ngày sau không có được nhiều. Bắc Chu
Tuyên Đế 北周宣帝 (3) là vị hoàng đế đoản mệnh hoang dâm, thường cùng với các
cung nữ kề vai múa hát suốt đêm khuya, hát rằng:
Tự tri thân mệnh xúc
Bả chúc dạ hành du
自知身命促
把烛夜行游
(Tự biết thọ mệnh là ngắn ngủi
Nên nhân lúc đêm đến cầm đuốc dạo chơi để tận hưởng thời gian)
Chú của người dịch
1-Tiết Mẫn Đế Nguyên Cung 节闵帝元恭 (năm
498 – năm 532): tự Tu Nghiệp 修业, tộc Tiên Ti 鮮卑, vị hoàng đế Bắc Nguỵ thứ 14 thời Nam Bắc triều, cháu
của Nguỵ Hiến Văn Đế Thác Bạt Hoằng 魏献文帝拓跋弘, con của Quảng
Lăng Huệ Vương Nguyên Vũ 廣陵惠王元羽.
Ông tại vị từ năm 531 đến năm 532, cũng gọi là Tiền Phế Đế 前废帝.
2-Bắc Tề Hậu chủ Cao Vĩ 北齐后主高纬: (năm 556 – năm 577), tự Nhân Cương 仁纲, con trưởng của Vũ Thành Đế Cao Trạm 武成帝高湛. Cao Vĩ là vị hoàng đế thứ 5 triều Bắc Tề, tại vị từ
năm 565 đến năm 577, sử xưng là “Hậu chủ” 后主.
3-Bắc Chu Tuyên Đế 北周宣帝 (năm 559 – năm 580): tức Vũ Văn Vân 宇文贇, tự Càn Bá 乾伯, con trưởng của Chu Vũ Đế Vũ Văn Ung 周武帝宇文邕. Ông là vị hoàng đế thứ 4 triều Bắc Chu, tại vị từ năm 578 đến năm 579.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 27/02/2026
Nguồn
HOÀNG TRIỀU ĐIỂN CỐ KỈ VĂN
皇朝典故纪闻
Tác giả: Hướng Tư 向斯
Bắc Kinh: Trung Quốc văn sử xuất bản xã, 2002