扶董天王
天將降凡敵駭驚
武寜山下顯神靈
軒昂破賊冲天去
萬代名留萬代情
PHÙ ĐỔNG THIÊN VƯƠNG
Thiên tướng giáng phàm địch hãi kinh
Vũ Ninh sơn hạ hiển thần linh
Hiên ngang phá tặc xung thiên khứ
Vạn đại danh lưu vạn đại tình
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 29/01/2026
Trong “Đại Việt sử kí toàn thư” 大越史記全書 chép rằng:
雄王六世, 武寜部, 扶董鄉, 有富家翁,生一男三歲餘, 飲食肥大, 不能言笑. 適國內有驚, 王令人求能却敵者. 其日, 小兒忽能言, 告其母邀天使來, 曰: “願得一劔, 一馬, 君無憂也.” 王賜之劔馬, 小兒即躍馬揮劔而前, 官軍從後, 破賊于武寜山脚. 賊自倒戈相攻, 死者甚眾, 餘黨羅拜呼天將, 即背來降. 小兒躍馬騰空而去. 王命開所居園宅立廟時祀焉. 後李太祖封為冲天神王 (其祠神在扶董鄉, 建初寺側.)
Hùng Vương lục thế, Vũ Ninh bộ, Phù Đổng hương, hữu phú
gia ông, sinh nhất nam, tam tuế dư, ẩm thực phì đại, bất năng ngôn tiếu. Thích
quốc nội hữu kinh, vương lệnh nhân cầu năng khước địch giả, Kì nhật, tiểu nhi hốt
năng ngôn, cáo kì mẫu yêu thiên sứ lai, viết: “Nguyện đắc nhất kiếm nhất mã,
quân vô ưu dã.” Vương tứ chi kiếm mã, tiểu nhi tức dược mã huy kiếm nhi tiền,
quan quân tùng hậu phá tặc vu Vũ Ninh sơn cước. Tặc tự đảo qua tương công, tử
giả thậm chúng, dư đảng la bái hô Thiên tướng, tức bối lai hàng. Tiểu nhi dược
mã đằng không nhi khứ. Vương mệnh khai sở cư viên trạch lập miếu thời tự yên. Hậu
Lí Thái Tổ phong vi Xung Thiên Thần Vương (kì từ thần tại Phù Đổng hương, Kiến
Sơ tự trắc).
(Đời Hùng Vương thứ 6, ở hương Phù Đổng, bộ Vũ Ninh có người
nhà giàu, sinh một con trai, đến năm hơn ba tuổi ăn uống béo lớn nhưng không biết
nói cười. Gặp lúc trong nước có tin nguy cấp, vua sai người đi tìm người có thể
đánh lui được giặc. Ngày hôm ấy, đứa trẻ bỗng nói được, bảo mẹ ra mời thiên sứ
vào, nói: “Xin cho một thanh gươm, một con ngựa, vua không phải lo gì.” Vua ban
cho gươm và ngựa, đứa trẻ liền phi ngựa vung gươm tiến lên trước, quan quân
theo sau, đánh tan quân giặc ở chân núi Vũ Ninh (1). Quân giặc tự
quay giáo đánh lẫn nhau, chết rất nhiều, bọn sống sót đều rập lạy, tôn gọi đứa
trẻ ấy là thiên tướng, liền đến xin hàng cả. Đứa trẻ phi ngựa lên trời mà đi.
Vua sai sửa sang chỗ vườn nhà của đứa trẻ để lập đền thờ, tuế thời cúng tế. Về
sau, Lý Thái Tổ phong là Xung Thiên Thần Vương (Đền thờ ở cạnh chùa Kiến Sơ,
hương Phù Đổng).
Chú
1-“Lĩnh Nam chích quái”
chép Phù Đổng Thiên Vương đánh giặc Ân dưới núi Trâu Sơn. Sách “Việt sử tổng
vịnh” chú rằng núi Vũ Ninh thuộc huyện Quế Dương (nay thuộc đất Quế Võ, tỉnh
Hà Bắc.)
(Bản chữ Hán: Bản in Nội các
quan bản. Mộc bản khắc năm Chính Hoà thứ 18 (1697). Nhà xuất bản Khoa học xã hội
- 1998)
(Bản dịch và chú thích của Ngô Đức Thọ, Hà Văn Tấn hiệu đính. Nhà xuất bản Văn hoá – Thông tin, Hà Nội 2003, quyển 1 trang 175-176)
Tạm dịch
PHÙ ĐỔNG THIÊN VƯƠNG
Tướng nhà trời giáng xuống phàm trần, quân địch hãi
kinh
Dưới núi Vũ Ninh, Ngài hiển hiện thần linh
Hiên ngang phá tan đám giặc, Ngài bay lên trời
Muôn đời lưu truyền danh tiếng của Ngài, muôn đời
nhân dân tôn kính