TRẠCH THẦN UỶ XÀ
泽神委蛇
(Thần chằm thác vào rắn)
Điển xuất: “Phong tục thông – Thế gian đa hữu kiến
quái kinh bố dĩ tự viễn giả” 风俗通 - 世间多有见怪惊怖以自远者.
Tề Công xuất vu trạch, kiến ý tử y, đại
như cốc, trường như viên, củng thủ nhi lập. Hoàn quy tẩm tật, sổ nhật bất xuất.
Hữu hoàng sĩ giả kiến Công ngữ, kinh viết: “Vật ô năng thương Công? Công tự thương
dã. Thử sở vị trạch thần uỷ xà giả dã, duy bá vương nãi đắc kiến chi.” Vu thị
Hoàn Công hân nhiên tiếu, bất chung nhật nhi bệnh dũ.
齐公出于泽, 见衣紫衣, 大如毂, 长如辕, 拱手而立. 还归寝疾, 数日不出. 有皇士者见公语, 惊曰: “物恶能伤公? 公自伤也. 此所谓泽神委蛇者也, 唯霸王乃得见之.”于是桓公欣然笑, 不终日而病愈.
(Tề Công ra ngoài, nhìn thấy một quái vật mặc áo tía, đầu lớn như cái bầu giữa bánh xe, thân dài như càng xe, đang đứng chắp tay vái.Trở về lại cung liền ngã bệnh, mấy ngày liền không ra ngoài. Có một kẻ sĩ hiền năng gặp Công, Công thuật lại sự việc, bèn kinh ngạc nói rằng: “Quái vật làm sao có thể làm tổn hại ngài, mà là do ngài tự làm tổn hại mình. Đây gọi là “Trạch thần uỷ xà” vậy, chỉ có bá vương mới có thể gặp được.” Thế là Hoàn Công vui mừng cười lên, chưa đến hết ngày mà bệnh đã khỏi.)
Tề Hoàn Công 齐桓公 ra bên
ngoài, đi ngang qua một cái chằm lớn, thấy một quái vật, thân mặc áo màu tía, đầu
lớn như cái bầu giữa bánh xe, thân dài như cái càng xe đang đứng chắp tay vái. Ông
kinh sợ, sau khi về lại cung lập tức ngã bệnh, mấy ngày liền không thể ra ngoài.
Trong nước Tề có một kẻ sĩ hiền năng gặp
Hoàn Công, sau khi nghe Hoàn Công thuật lại sự việc, liền vui mừng nói:
-Quái vật nào mà có thể làm tổn hại
ngài được? mà là do ngài tự làm tổn hại đến mình. Đó là “Trạch thần uỷ xà”, chỉ
có người nào xưng bá mới có thể gặp được.
Thế là Tề Hoàn Công vui mừng, ngay ngày
hôm đó bệnh liền khỏi.
Điển cố “Trạch thần uỷ xà” 泽神委蛇này nói rõ, Tề Hoàn Công nhanh chóng bị bệnh mà cũng nhanh
chóng khỏi bệnh đều là do tác dụng tâm lí.
Người đời sau dùng điển cố này để ví sức mạnh của tác dụng tâm lí.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 29/01/2026
Nguồn
ĐỒ GIẢI QUỐC HỌC ĐIỂN CỐ
图解国学典故
Chủ biên: Nhậm Tê Nhiên 任犀然
Bắc Kinh: Trung Quốc Hoa Kiều
xuất bản xã, 2016