“NGUỴ THƯ”
“Nguỵ
thư” 魏书là bộ sử thư theo thể kỉ truyện, bộ sử đồng đại Bắc Nguỵ,
tác giả là Nguỵ Thu 魏收, tự Bá Khởi 伯起, người Cự Lộc 巨鹿 Bắc
Tề. Ông lúc trẻ đã giỏi văn, tài hoa trác truyệt, trước sau từng đảm nhậm chức
quan của ba triều Bắc Nguỵ, Đông Nguỵ, Bắc Tề. Nhân vì quan chức mà Nguỵ Thu đảm
nhậm tại Bắc Nguỵ, Đông Nguỵ có liên quan lịch sử văn thư, cho nên vương triều
Bắc Tề giao cho ông biên soạn bộ Nguỵ sử.
“Nguỵ
thư” ghi chép lịch sử hơn 100 năm của vương triều Bắc Nguỵ từ cuối thế kỉ
thứ 4 đến giừa thế kỉ thứ 6. Toàn sách có 124 quyển, trong đó bản kỉ 12 quyển,
liệt truyện 92 quyển, chí 20 quyển. “Nguỵ thư” thuật lại lịch trình họ Thác
Bạt 拓跋 của Bắc Nguỵ hưng khởi, là trứ tác đầu tiên chuyên viết
về sự kiện lịch sử của chính quyền dân tộc thiểu số trong “chính sử” lịch đại
Trung Quốc, có ý nghĩa khai sáng.
“Nguỵ
thư” còn tăng thêm 2 thiên “Quan thị chí” 官氏志và “Thích Lão chí” 释老志, nói rõ tác giả đã tự giác phản ảnh đặc điểm thời đại của lịch sử. Người
đời sau khi đánh giá bộ sử này, viết rằng:
Truy
tung ban mã, uyển nhi hữu tắc, phồn nhi bất vu, trì luận tự ngôn, câu trầm trí
viễn.
追踪班马, 婉而有則, 繁而不芜, 持论序言, 钩沉致远.
(Học
theo phong cách của Tư Mã, Ban Cố, văn từ uyển chuyển nhưng hợp pháp độ, nội
dung phong phú nhưng không vụn vặt, tự sự nghiêm cẩn mạch lạc, thâm nhập khai
thác lịch sử, tìm ảnh hưởng và ý nghĩa sâu xa.)
Đây là sự đánh giá tương đối khẳng định.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 22/01/2026
Nguồn
BẤT KHẢ BẤT TRI ĐÍCH 3000 CÁ VĂN HOÁ THƯỜNG THỨC
不可不知的3000个文化常识
Biên soạn: Tinh Hán 星汉