潤葉鮮花甘谷深沉留夀客
寒香瘦骨羅浮寂靜御癯仙
Nhuận
diệp tiên hoa, Cam Cốc thâm trầm lưu thọ khách
Hàn hương sấu cốt, La Phù tịch tĩnh ngự cù tiên
Huỳnh
Chương Hưng
Quy Nhơn 07/01/2026
Cam
Cốc 甘谷: Trong Phong tục thông nghĩa 风俗通义 của Ưng Thiệu 应劭đời Hán có chép:
Tại
huyện Li 郦
ở Nam Dương 南阳Hà Nam 河南(nay là huyện Nội Hương 内乡) có một thôn tên là Cam Cốc 甘谷. Nước ở thôn Cam Cốc rất ngon
ngọt. Vì trên núi mọc nhiều hoa cúc, hoa đoá rất lớn, nước suối từ những bụi
hoa cúc trên núi này chảy ra, cánh hoa cúc rụng trên dòng nước, khiến nước trở
nên ngon ngọt, có mùi của hoa cúc thơm nhẹ nhàng.
Trong
thôn Cam Cốc có hơn 30 hộ, họ uống nước suối từ núi này chảy ra, đều sống thọ đến
khoảng 130 tuổi, người thấp nhất cũng bảy tám chục tuổi. Thời Hán Vũ Đế 汉武帝, mỗi khi đến tiết Trùng dương 重阳, trong hoàng cung đều uống rượu
hoa cúc, nói rằng, có thể “khiến người ta trường thọ”.
https://www.huabaike.com/hyjk/4318.html
Thọ
khách 夀客: Biệt
xưng của hoa cúc. Theo Diêu
Khoan 姚宽đời
Tống trong “Tây khê tùng ngữ thập khách” 西溪丛语十客có viết:
牡丹为贵客, 梅为清客, 兰为幽客, ….. 菊为寿客, 木芙蓉为醉客.
(Mẫu
đơn là quý khách, hoa mai là thanh khách, hoa lan là u khách ….. hoa cúc là thọ
khách, mộc phù dung là tuý khách.)
La phù 羅浮: Truyền thuyết kể rằng,
khoảng niên hiệu Khai Hoàng 開皇
nhà Tuỳ, Triệu Sư Hùng 趙師雄đến núi La
Phù 羅浮gặp được một cô gái xinh đẹp,
cả hai cùng uống rượu chuyện trò. Sư Hùng cảm thấy mùi thơm vây lấy cô gái,
ngôn ngữ thanh lệ, bèn uống đến say. Lúc tỉnh dậy, thấy mình đang nằm dưới gốc
cây mai lớn. Về sau người ta dùng “La Phù mộng” 羅浮夢 để chỉ hoa mai.
Cù
tiên 癯仙: Vị tiên nhân gầy, biệt xưng của
hoa mai. Trong bài Xạ Đích sơn quan mai 射的山观梅 của Lục Du 陆游đời Tống có câu:
Lăng lệ băng sương
tuyết dũ kiên
Nhân gian na hữu
thử cù tiên
凌厉冰霜节愈坚
人间那有此癯仙
(Mạnh mẽ vượt qua sương tuyết tiết
tháo càng cứng cõi
Chốn nhân gian làm gì có vị cù tiên này)
Tạm dịch
Lá mượt
hoa tươi, nơi Cam Cốc thâm trầm lưu thọ khách
Hương
lạnh thân gầy, chốn La Phù yên tĩnh có cù tiên.