两坦 (1)
有一女择配, 适两家并求. 东家郎丑而富; 西家郎美而贫. 父母问其欲适誰家. 女曰: “两坦.” 问其故, 答曰: “我爱在东家吃饭, 西家去眠.”
(笑林广记 –闺风部)
LƯỠNG THẢN
Hữu nhất nữ trạch phối, thích
lưỡng gia tịnh cầu. Đông gia lang xú nhi phú; tây gia lang mĩ nhi bần. Phụ mẫu
vấn kì dục thích thuỳ gia. Nữ viết: “Lưỡng thản”. Vấn kì cố, đáp viết: “Ngã ái
tại đông gia ngật phạn, tây gia khứ miên.”
(Tiếu lâm quảng kí – Khuê phong bộ)
VÉN CẢ HAI TAY ÁO
Có một cô gái kén chồng, vừa lúc có hai nhà cùng tới cầu hôn. Chàng trai nhà bên đông xấu xí nhưng được cái giàu; chàng trai nhà bên tây đẹp trai nhưng lại nghèo. Cha mẹ hỏi cô gái chọn nhà nào. Cô gái đáp rằng “Cả hai”. Hỏi lí do, cô gái đáp rằng: “Con thích ăn cơm ở nhà bên đông, ngủ ở nhà bên tây.”
Chú của người dịch
1-Chuyện ngụ ngôn này được
thấy trong “Phong tục thông” 风俗通của Ứng Thiệu 劭应劭đời Hán,
kể về một cô gái nước Tề kén chồng. Có hai nhà cùng lúc đến cầu hôn, nhà bên đông
xấu trai nhưng giàu; nhà bên tây đẹp trai nhưng nghèo. Cha mẹ hỏi, nhưng ngại nói,
nếu đồng ý nhà bên đông thì thì vén tay áo bên phải, nếu đồng ý nhà bên tây thì
vén tay áo bên trái. Cô gái liền vén cả hai tay áo lên.
Ở đây,
chữ 坦 (thản) là chép là chữ 袒 (đản).
-Chữ 坦 (đản) có nghĩa là “bằng phẳng”,
“ngay thẳng”. Ngoài ra “ (thản) cũng có nghĩa là để lộ ra.
-Chữ 袒 (đản) có nghĩa là “vén tay áo
lên”.
Như vậy, chữ 坦 (thản) ở đây đồng nghĩa với chữ
袒 (đản), có
nghĩa là “vén tay áo lên”.
TIẾU LÂM QUẢNG
KÍ笑林广记:tập truyện cười do Du hí chủ nhân 游戏主人 đời Thanh thu thập biên soạn thành. Toàn sách chia làm 12 bộ, gồm:
- Cổ diễm bộ 古艳部 - Hủ lưu bộ 腐流部 - Thuật nghiệp bộ 术业部
- Hình thể bộ 形体部 - Thù bẩm bộ 殊禀部 - Khuê phong bộ 闺风部
- Thế huý bộ 世讳部 - Tăng đạo bộ 僧道部 - Tham lận bộ 贪吝部
- Bần cũ bộ 贫窭部 - Cơ thích bộ 讥剌部 - Mậu ngộ
bộ 谬误部
Những
truyện cười trong Tiếu lâm quảng kí
đa phần là của hai đời Minh Thanh, hình thức chủ yếu là những đoạn văn ngắn.
Truyện Lưỡng thản ở Khuê phong bộ.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 27/8/2025
TIẾU LÂM QUẢNG KÍ
笑林广记
(Thanh) Du Hí chủ nhân 游戏主人 biên soạn
Tang Thánh Đồng 桑圣彤
chú dịch
Sùng Văn thư cục, 2007.