ĐẠO THÍNH ĐỒ THUYẾT
道听途说
Điển xuất “Luận ngữ
– Dương Hoá” 论语 - 阳货
Đạo thính nhi đồ thuyết, đức
chi khí dã.
道听途说
(Đem những gì nghe được trên đường mà truyền đi khắp
nơi, đó là hành vi trái với đạo đức)
Ngải Tử 艾子là người thời Xuân Thu Chiến Quốc,
có một lần ông ta vừa từ nước Sở về đến nước Tề, Mao Không 毛空nói với ông ấy rằng:
-Nhà nọ có một con vịt, nó một lần đẻ tới cả trăm
cái trứng.
Ngải Tử không tin, hỏi rằng:
-Làm gì có sự việc như thế?
Mao Không liền sửa lời, nói rằng:
-Chắc là có hai con vịt cùng đẻ.
Ngải Tử nói:
-Cũng không thể có chuyện đó.
Mao Không lại sửa lời.
-Thế thì trứng của 3 con cùng đẻ.
Mao Không thấy Ngải Tử luôn không tin, một lần rồi lại
lần nửa đem số vịt tăng lên đến 10 con. Ngải Tử hỏi y rằng:
-Ông tại sao không giảm số trứng?
Mao Không đáp:
-Tôi thà tăng số vịt, chứ không giảm số trứng.
Ngải Tử bèn không nói gì nữa. Nhưng Mao Không lại nói
tiếp:
-Tháng trước có một miếng thịt từ trên trời rớt xuống,
dài đến 30 trượng, rộng đến 10 trượng.
Ngải Tử nói:
-Không có lí chút nào.
Mao không sửa lời:
-Thế thì dài 20 trượng.
Ngải Tử cho rằng cũng không có lí. Mao Không lại đổi
thành 10 trượng. Ngải Tử không nhịn được hỏi y rằng:
-Ông đã thấy trên thế giới này có miếng thịt nào dài
10 trượng, rộng 10 trượng chưa?
Tiếp đó liền nói:
-Con vịt ông nói lúc nãy là của nhà nào? Miếng thịt
từ trên trời rơi xuống là ở chỗ nào?
Mao Không thành thực nói rằng:
-Là tôi nghe người ta nói.
Ngải Tử lập tức quay đầu nói với học trò
-Các con không nên “đạo thính đồ thuyết” giống như
người này.
Về sau người ta ví với việc đem những gì nghe được trên đường, không có căn cứ xác thực mà truyền rao lại cho người khác nghe, hành vi đó là “đạo thính đồ thuyết” 道听途说.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 26/8/2025
Nguồn
ĐỒ GIẢI QUỐC HỌC ĐIỂN CỐ
图解国学典故
Chủ biên: Nhậm Tê Nhiên 任犀然
Bắc Kinh: Trung Quốc Hoa Kiều
xuất bản xã, 2016