Dịch thuật: Biết đâu nhắn cá gởi chim (249) (Bích Câu kì ngộ)

 

BIẾT ĐÂU NHẮN CÁ GỞI CHIM (249)

Nhắn cá gởi chim: Ý nói biết người ở đâu để gởi đưa tin tức.

Nhắn cá: Theo điển “ngư thư” 鱼书. Ở bài Hán nhạc phủ thi Ấm mã Trường thành quật hành 饮马长城窟行có đoạn:

Khách tùng viễn phương lai

Di ngã song lí ngư

Hô nhi phanh lí ngư

Trung hữu xích tố thư

客从远方来

遗我双鲤鱼

呼儿烹鲤鱼

中有尺素书

(Khách từ phương xa đến

Tặng ta đôi cá chép

Gọi con đem cá nấu

Mổ cá ra bên trong có lá thư)

Thời cổ người ta đa phần làm một chiếc hộp bằng gỗ có dạng hình cá chép bên trong đựng thư. Nhân đó trong thơ văn của các thi nhân thời cổ dùng hình tượng cá chép để chỉ thư tín. Đương nhiên trong đoạn thơ có nói “gọi con đem cá nấu” không phải là thực, mà là bảo con mở hộp thư bằng gỗ có dạng hình cá chép mà thôi.

https://zhidao.baidu.com/question/554713856.html

Gởi chim: Theo điển Tô Vũ.

          Tô Vũ 苏武 (năm 140 – năm 60 trước công nguyên), người Đỗ Lăng 杜陵, nhà ngoại giao kiệt xuất thời Tây Hán. Thời Hán Vũ Đế 汉武帝giữ chức Lang . Năm Thiên Hán 天汉nguyên niên (năm 100 trước công nguyên) phụng mệnh đi sứ Hung Nô, bị giữ lại. Quý tộc Hung Nô nhiều lần uy hiếp dụ dỗ, muốn ông đầu hàng, nhưng ông không chịu. Về sau Tô Vũ bị đày đến Bắc Hải 北海 chăn dê. Trải qua mười mấy năm ở Hung Nô, Tô Vũ vẫn kiên cường bất khuất.

          Năm Hậu Nguyên 后元 thứ 2 – niên hiệu của Hán Vũ Đế, (năm 87 trước công nguyên), Chiêu Đế 昭帝lên ngôi. Mấy năm sau, Hung Nô và triều Hán đạt được hoà nghị, triều Hán cho tìm Tô Vũ nhưng Hung Nô nói gạt là Tô Vũ đã chết.  Triều Hán phái sứ giả đến Hung Nô. Thường Huệ 常惠 - viên phó sứ cũng bị giữ lại ở Hung Nô, xin người canh giữ mình đang đêm cùng với người đó đến gặp Hán sứ, thuật lại tình hình của Tô Vũ, bảo Hán sứ nói với Thiền Vu 單于 rằng: Thiên tử triều Hán trong lúc đi săn ở vườn Thượng Lâm 上林, bắn được một con chim nhạn, nơi chân có buộc một bức thư, trong thư nói là Tô Vũ hiện đang ở Bắc Hải. Hán sứ vô cùng vui mừng, theo lời của Thường Huệ trách Thiền Vu. Thiền Vu vô cùng kinh ngạc xin lỗi Hán sứ, nói rằng: “Quả thực Tô Vũ hãy còn sống”.

          Mùa xuân năm Thuỷ Nguyên 始元thứ 6 (năm 81 trước công nguyên) đời Hán Chiêu Đế, Tô Vũ được phóng thích trở về lại Trường An 长安

https://baike.baidu.com/item/%E8%8B%8F%E6%AD%A6/517980

Biết đâu nhắn cá gởi chim

Vớt trăng dưới nước, mò kim trong doành

(Bích Câu kì ngộ: 249 - 250)

                                                                   Huỳnh Chương Hưng

                                                                   Quy Nhơn 13/8/2022