Dịch thuật: Quần Nghê tha thướt, sóng Tương rườm rà (96) (Bích Câu kì ngộ)

 

QUẦN NGHÊ THA THƯỚT, SÓNG TƯƠNG RƯỜM RÀ (96) 

          Quần nghê: Chiếc váy có màu sắc tươi đẹp như cầu vồng. “Nghê” tức vầng sáng cầu vồng. “Nghê thường” 霓裳:chỉ xiêm áo của thần tiên. “Thường” là phần váy ở dưới, ở trên là y , như trong Sở từ - Cửu ca – Đông quân 楚辞 - 九歌 - 东君 có câu:

Thanh vân y hề bạch nghê thường

Cử trường thỉ hề xạ Thiên Lang

青云衣兮白霓裳

举长矢兮射天狼

(Lấy thanh vân làm y, lấy bạch nghê làm thường

Giương mũi tên dài bắn sao Thiên Lang hung ác)

          Cũng được dùng để ví vũ y nhẹ nhàng thướt tha lay động, như trong bài Giang Nam ngộ Thiên Bảo nhạc tẩu 江南遇天宝乐走 của Bạch Cư Dị 白居易 có câu:

Quý phi uyển chuyển thị quân trắc

Thể nhược bất thăng châu thuý phiền

Đông tuyết phiêu diêu cẩm bào noãn

Xuân phong đãng dạng nghê thường phiên

贵妃宛转侍君侧

体弱不胜珠翠繁

冬雪飘颻锦袍暖

春风荡漾霓裳翻

(Quý phi tha thướt yểu điệu hầu hạ bên cạnh quân vương

Thân thể yếu gầy như không mang nỗi chuỗi ngọc

Tuyết đông nhẹ rơi cảm thấy cẩm bào càng ấm

Gió xuân phơ phất khiến lay động nghê thường)

https://baike.baidu.com/item/%E9%9C%93%E8%A3%B3/5098

          “Quần nghê tha thướt” ở đây ý nói những thiếu nữ xinh đẹp với xiêm áo thướt tha.

Theo ý riêng, “quần” ở đây chỉ chiếc váy, đối lại với “sóng Tương” ở vế sau. “Quần Nghê” là chiếc váy có màu sắc tươi đẹp như cầu vồng.

          Sóng Tương: “Tương” tức Tương giang 湘江.

Theo truyền thuyết, ông Thuấn có hai bà phi, tức Nga Hoàng 娥皇 và Nữ Anh 女英. Hai người này là con của Đế Nghiêu đế 帝尧, từng giúp ông Thuấn cơ trí thoát khỏi sự mưu hại của người em là ông Tượng . Sau khi ông Thuấn lên ngôi, hai bà đã khuyên ông Thuấn lấy đức báo oán, đối đãi khoan dung. Mĩ đức của hai bà được ghi vào sử sách, và được mọi người xưng tụng.

          Sau khi Đế Thuấn lên ngôi, đã cùng với hai bà thả thuyền trên biển, trải qua một giai đoạn trăng mật tươi đẹp. Trong Thập di kí 拾遗记 của Vương Gia 王嘉 đời Tấn có nói, thuyền của họ dùng hương mao xông khói bay lên làm cờ, lại lấy cành quế toả mùi thơm làm hoa biểu (trụ biểu - ND), đồng thời trên đỉnh hoa biểu gắn ngọc cưu 玉鸠điêu khắc tinh xảo, đó chính là phong hướng tiêu 风向标  (thiết bị trắc định hướng gió – ND) cổ xưa nhất được ghi chép.

          Đế Thuấn lúc về già khi đi tuần sát phương nam đã bệnh và qua đời ở một nơi gọi là Thương Ngô 苍梧. Vương Tượng Tấn 王象晋đời Minh trong Quần phương phổ 群芳谱 có nói, Nga Hoàng và Nữ Anh nghe tin liền đi đến, trên đường đi thương khóc, nước mắt của hai bà đã rưới lên thân trúc, làm cho thân trúc lấm tấm những vệt đốm mà không thể nào xoá được, đó chính là “ban trúc” 斑竹, cũng gọi là “Tương phi trúc” 湘妃竹, “lệ trúc” 泪竹, “Tương giang trúc” 湘江竹, “Tương trúc” 湘竹.

https://baike.baidu.com/item/%E6%B9%98%E5%A6%83/826705

Cũng theo truyền thuyết, hai bà nhảy xuống sông Tương tự tận, hoá thành thần sông Tương. Từ Tương quân 湘君, Tương phu nhân 湘夫人 của Khuất Nguyên 屈原trở đi, những nhân vật truyền thuyết này luôn là đối tượng lí tưởng được các văn nhân kí thác ái tình.

“Sóng Tương rườm rà” ở đây cũng ý nói những thiếu nữ xinh đẹp với xiêm áo thướt tha.

Rành rành xuyến ngọc thoa vàng

Quần Nghê tha thướt, sóng Tương rườm ra

(Bích Câu kì ngộ: 95 - 96)

Lặng nghe những tiếng đoạn trường

Lửa tình dễ đốt, sóng Tương khôn hàn

(Bích Câu kì ngộ: 177 - 178)

                                                                   Huỳnh Chương Hưng

                                                                   Quy Nhơn 30/6/2022