Dịch thuật: Trung Hoà điện (Đồ giải cố cung)

 

TRUNG HOÀ ĐIỆN

          Trung Hoà điện 中和殿 vào đầu thời Minh gọi là Hoa Cái điện 华盖殿, năm Gia Tĩnh 嘉靖 triều Minh đổi gọi là Trung Cực điện 中极殿, năm Thuận Trị 顺治 thứ 2 (năm 1645) bắt đầu gọi là Trung Hoà điện 中和殿. Trung Hoà điện cao 29m, bình diện hình vuông, diện tích của nó nhỏ nhất trong tam đại điện. Trung Hoà điện là kiến trúc mái đơn, bốn góc trên đỉnh tụ lại thành chóp nhọn, mái lợp ngói lưu li sắc vàng. Chính giữa là bảo đính cốt đồng mạ vàng, gọi là “sấm kim viên đính” 渗金圆顶. Bảo đính này ngoài việc trang sức ra, còn có công năng kiến trúc trọng yếu khác. Nhân vì bộ phận đỉnh chóp nhọn của Trung Hoà điện là nơi bốn rường nhà tụ lại, cấu kiện gỗ sợ nhất là mưa dầm dẫn đến việc gỗ bị mục, “sấm kim bảo đính” có tác dụng bảo vệ cấu kiện. Sấm kim bảo đính giống như một hoả châu, theo lời kể có một năm, ánh mặt trời mà nó phản xạ có thể chiếu đến gian miếu ở Đăng Thị Khẩu 灯市口bên ngoài Đông Hoa môn 东华门.

          Có 3 công năng sử dụng của Trung Hoà điện:

          Thứ nhất: Nơi đây là nơi nghỉ chân của hoàng đế trên đường đi đến Thái Hoà điện 太和殿. Khi Thái Hoà điện cử hành thịnh đại điển lễ hoặc triều hội, hoàng đế trước tiên đến Trung Hoà điện nghỉ ngơi, đồng thời tiếp nhận chấp sự quan quỵ bái.

          Thứ hai: Mỗi năm khi tế tự Thiên đàn, Địa đàn, Thái miếu, hoàng đế trước tiên đến nơi đây duyệt qua tế văn. Xuân phân hàng năm, hoàng đế đến Tiên Nông đàn 先农坛 cử hành nghi thức “thân canh” 亲耕 (đích thân cày). Tại Tiên Nông đàn có một khoảnh đất dành cho hoàng đế, hoàng đế đến đây cầm cày cày qua, cầm bừa bừa qua, biểu thị coi trọng nông nghiệp. Trước khi đến Tiên Nông đàn, hoàng đế cũng phải trước tiên đến Trung Hoà điện duyệt tế văn đồng thời kiểm tra nông cụ.

         Thứ ba: Triều Thanh quy định, cứ cách 10 năm phải tu soạn gia phả của hoàng đế một lần, sau khi tu soạn xong, nghi thức dâng lên hoàng đế thẩm duyệt cũng cử hành tại Trung Hoà điện.

Cách trần thiết trong Trung Hoà điện

          Bên trong Trung Hoà điện cũng đặt ngự toạ, bên trên ngự toạ treo tấm biển “Doãn chấp quyết trung” 允执厥中 do hoàng đế Càn Long 乾隆 ngự thư. Điển cố xuất từ Thượng thư – Ngu thư – Đại Vũ mô 尚书 - 虞书 - 大禹谟:

          Nhân tâm duy nguy, đạo tâm duy vi, duy tinh duy nhất, doãn chấp quyết trung.

          人心惟危, 道心惟微, 惟精惟一, 允执厥中.

          Ý nghĩa là, nhân tâm nguy hiểm, đạo tâm tinh vi, cần phải chuyên tâm nghiên cứu, cần phải chuyên nhất, thành thực giữ lấy trung đạo. Giữ lấy trung đạo chính là phù hợp với tên Trung Hoà điện. Hai trụ bên trái bên phải ngự toạ cũng có cặp đối do Càn Long ngự thư:

Thời thừa lục long dĩ ngự thiên sở kì vô dật

Dụng phu ngũ phúc nhi tích cực chương quyết hữu thường

时乘六龙以御天所其无逸

用敷五福而锡极彰厥有常

          Ý nghĩa là, mặt trời cưỡi lên 6 con rồng vận hành mãi mãi trên không trung, với tư cách là hoàng đế không có lúc nào an dật. Quân chủ nhân vì quảng bá ngũ phúc mới có được sự ủng hộ của dân chúng, muốn làm sáng rõ đức trạch của quân vương phải luôn giữ vững. Trọng điểm của hai câu ở chỗ “vô dật” và “hữu thường”, nhắc nhở vị quân chủ phải chuyên cần chính vụ, đồng thời phải luôn giữ vững.

                                                                       Huỳnh Chương Hưng

                                                                       Quy Nhơn 09/4/2022

Nguồn

ĐỒ GIẢI CỐ CUNG

图解故宫

Tác giả: Định Giới 定界

Bắc Kinh: Bắc Kinh xuất bản xã, 2018