Dịch thuật: Lăng Yên các hề Tần Thúc Bảo (446) (Đặng Trần Côn: Chinh phụ ngâm)

 

LĂNG YÊN CÁC HỀ TẦN THÚC BẢO (446)

凌煙閣兮秦叔寶

Như Tần Thúc Bảo có công, hoạ tượng được treo trong Lăng Yên các

          Lăng Yên các 凌煙閣/凌烟阁: Là toà kiến trúc thời Đường bên trong có treo hoạ tượng các công thần. Lăng Yên các ở góc đông bắc cung Thái Cực 太太极trong thành Trường An 长安, được xây dựng vào năm Trinh Quán贞观 thứ 17 (năm 643) nhằm biểu dương các công thần.

          Tháng 2 năm Trinh Quán 贞观thứ 17 (năm 643), để tưởng nhớ các công thần ban sơ cùng mình dẹp yên thiên hạ, Đường Thái Tông Lí Thế Dân 李世民mệnh cho hoạ gia cung đình Diêm Lập Bản 阎立本vẽ tượng 24 vị công thần, tức “Nhị thập tứ công thần đồ”  二十四功臣图. Các hoạ tượng đều đứng quay mặt về hướng bắc. Lăng Yên các chia làm 3 tầng: tầng trong cùng là các công thần tể phụ công huân tối cao; tầng giữa là công thần Vương Hầu công cao; tầng ngoài cùng là các công thần khác.

          24 vị công thần bao gồm: Phòng Huyền Linh 房玄齡, Đỗ Nhưu Hối 杜如如晦, Trưởng Tôn Vô Kị 長孫無忌, Nguỵ Trưng 魏徵, Uý Trì Kính Đức 尉遲敬德, Lí Hiếu Cung 李孝恭, Cao Sĩ Liêm 高士廉, Lí Tĩnh 李靖, Tiêu Vũ 蕭瑀, Đoàn Chí Huyền 段志玄, Lưu Hoằng Cơ 劉弘基, Khuất Đột Thông 屈突通, Ân Khai Sơn 殷開山, Sài Thiệu 柴紹, Trưởng Tôn Thuận Đức 長孫順德, Trương Lượng 張亮, Hầu Quân Tập 侯君君集, Trương Công Cẩn 張公謹, Trình Tri Tiết 程知節, Ngu Thế Nam 虞世南, Lưu Chính Hội 劉政會, Đường Kiệm 唐儉, Lí Thế Tích 李世勣, Tần Thúc Bảo 秦叔寶.

          Các hoàng đế sau thời Thái Tông, có vị còn liên tiếp đem hoạ tượng các công thần khác đưa vào Lăng Yên Các, cuối cùng tổng cộng có đến trên một trăm vị, thậm chí có cả hoạ tượng của hoạn quan Trình Nguyên Chấn 程元振, Ngư Triều Ân 魚朝恩.

https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%87%8C%E7%83%9F%E9%98%81

          Tần Thúc Bảo 秦叔寶/秦叔宝: Tức Tần Quỳnh 秦琼, tự Thúc Bảo 叔宝, vốn là dũng tướng bộ hạ của Trương Tu Đà 张须陀. Sau khi Trương Tu Đà mất, Tần Thúc Bảo là bộ hạ của Bùi Nhân Cơ 裴仁基, sau lại theo Bùi Nhân Cơ đầu hàng Lí Mật 李密, làm Ngoã cương Đại tướng quân 瓦岗大将军. Trong cuộc chiến Đồng Sơn 童山 giữa Lí Mật 李密 và Vũ Văn Hoá Cập 宇文化及, ông lập được đại công. Sau khi Lí Mật thất bại, ông đầu hàng Vương Thế Sung 王世充, nhân vì bất mãn với Vương Thế Sung, ông cùng với Trình Tri Tiết 程知节đầu hàng nhà Đường, tham gia nhiều chiến dịch cùng với Lí Thế Dân 李世民, mỗi trận chiến ông đều xung phong đi đầu. Thời Trinh Quán 贞观, ông được phong làm Dực Quốc Công 翼国公. Do vì nhiều lần tác chiến bị thương, thân luôn tật bệnh, nên mất vào năm Trinh Quán thứ 12, có tên thuỵ là Tráng .

https://baike.baidu.com/item/%E5%87%8C%E7%83%9F%E9%98%81/4597875

Câu 446 và câu 447

Kì Lân đài hề Hoắc Phiêu diêu

麒麟臺兮霍嫖姚

bản diễn Nôm “Chinh phụ ngâm diễn ca” tương truyền của Đoàn Thị Điểm là:

So tài Tần Hoắc vẹn toàn

Tên ghi gác Khói tượng truyền đài Lân

(383 – 384)

Bản Chinh phụ ngâm khúc của Vân Bình Tôn Thất Lương, nxb Tân Việt, in năm 1953 là:

So tài Tần, Hoắc, vẹn TUYỀN

Tên ghi gác “Khói”, tượng truyền đài “Lân”

                                                                            Huỳnh Chương Hưng

                                                                            Quy Nhơn 08/4/2022