Dịch thuật: Thiên nhai hải giác (Thành ngữ cố sự)

 

THIÊN NHAI HẢI GIÁC

天涯海角

CHÂN TRỜI GÓC BỂ

Giải thích:  Hình dung giữa hai người cách nhau cực xa, cũng hình dung một nơi xa xôi vắng vẻ.

Xuất xứ: Đường . Hàn Dũ 韩愈: Tế Thập Nhị Lang văn 祭十二郎文

          Văn học gia Hàn Dũ 韩愈 thời Đường lúc còn nhỏ, phụ mẫu nối nhau qua đời, phải nương nhờ người anh là Hàn Hội 韩会và chị dâu để sống. Hàn Hội có một người con nối dõi là Lão Thành 老成, trong tộc đứng hàng thứ 12, cho nên tiểu danh là Thập Nhị Lang 十二郎 (1), nhỏ tuổi hơn Hàn Dũ. Hàn Hội năm 42 tuổi, nhân vì đấu tranh chốn quan trường, bị biếm làm Thiều Châu Thứ sử 韶州刺史, chỉ mấy tháng sau mắc bệnh và qua đời tại Thiều Châu, lúc bấy giờ Hàn Dũ chỉ có 11 tuổi, Thập Nhị Lang cũng rất nhỏ. Hàn Dũ tuy có 3 anh trai, nhưng đều mất sớm. Kế thừa gia nghiệp chỉ còn có 2 người là Hàn Dũ và cháu Thập Nhị Lang, cả hai lênh đênh cô khổ, nhưng luôn giữ cuộc sống gia nghiệp của ông bà.

          Hàn Dũ năm 9 tuổi từ Tuyên Thành 宣城 đến kinh thành, trong thời gian 10 năm chỉ có 3 lần gặp mặt Thập Nhị Lang. Khi Hàn Dũ định về lại phía tây cùng Thập Nhị Lang sinh sống, chẳng may Thập Nhị Lang qua đời, Hàn Dũ đau đớn vô cùng, thế là viết ra thiên Tế Thập Nhị Lang văn 祭十二郎文, chuẩn bị một số vật phẩm từ một nơi rất xa tế Thập Nhị Lang. Trong bài văn có câu:

Nhất tại thiên chi nhai, nhất tại địa chi giác.

一在天之涯一在地之角

(Một người ở chân trời, một người ở góc biển)

          Bài văn tế này, từng chữ từng chữ thấm đẫm nước mắt, đọc lên khiến người nghe chua xót.

Chú của người dịch

1- Thập Nhị Lang 十二郎: Tức Hàn Lão Thành 韩老成.

          Hàn Dũ 韩愈có 3 người anh, anh cả là Hàn Hội 韩会, người anh thứ là Hàn Giới 韩介, và một người mất từ lúc nhỏ chưa kịp đặt tên. Hàn Hội không có con, nhận con của người em Hàn Giới làm con thừa tự, là Hàn Lão Thành. Trong tộc, Lão Thành xếp hàng thứ 12 nên gọi là Thập Nhị Lang 十二郎. Phụ mẫu Hàn Dũ mất lúc ông còn nhỏ, Hàn Dũ sống với anh là Hàn Hội và chị dâu, nên rất gắn bó với Thập Nhị Lang.

          (Tư liệu tổng hợp)

                                                                Huỳnh Chương Hưng

                                                             Quy Nhơn 17/02/2022

Nguyên tác Trung văn

THIÊN NHAI HẢI GIÁC

天涯海角

TRUNG QUỐC THÀNH NGỮ CỐ SỰ TỔNG TẬP

中国成语故事总集

(tập 1)

Chủ biên: Đường Kì 唐麒

Trường Xuân – Thời đại văn nghệ xuất bản xã, 2004