Dịch thuật: Vấn đề sử dụng niên hiệu các vị hoàng đế

 

VẤN ĐỀ SỬ DỤNG NIÊN HIỆU CÁC VỊ HOÀNG ĐẾ 

          Hán Vũ Đế 汉武帝 là người đầu tiên sáng lập niên hiệu, tổng cộng dùng qua 11 niên hiệu (1). Các vị hoàng đế từ đời Minh trở về trước rất nhiều người có nhiều niên hiệu.

         Người sử dụng niên hiệu nhiều nhất là Võ Tắc Thiên 武则天, tổng cộng có 18 niên hiệu (2).

          Chu Nguyên Chương 朱元璋 quy định, mỗi một vị hoàng đế trong thời gian trị vì của mình chỉ dùng 1 niên hiệu.

          Trước thời Đường, thường dụng thuỵ hiệu ( x x đế) để xưng hô hoàng đế. Ví dụ như Hán Vũ Đế汉武帝, Hán Hiến Đế 汉献帝, Nguỵ Văn Đế 魏文帝 ..... Từ thời Đường trở về sau, dùng tương đối nhiều miếu hiệu (x x tổ, x x tông) để xưng hô hoàng đế, ví dụ như Đường Thái Tông 唐太宗, Đường Huyền Tông 唐玄宗, Tống Thái Tổ 宋太祖 ..... Sau thời Minh, nhân vì tính duy nhất của niên hiệu, mọi người quen dùng niên hiệu để xưng hô hoàng đế, ví dụ như Sùng Trinh 崇祯 (niên hiệu của Chu Do Kiểm 朱由检), Khang Hi 康熙(niên hiệu của Huyền Diệp 玄烨), Càn Long 乾隆 (niên hiệu của Hoằng Lịch 弘历) v.v...

          Do đặc thù của tình hình, Chu Kì Trấn 朱祁镇 của triều Minh có 2 niên hiệu (3), Hoàng Thái Cực 皇太极 (4) triều Thanh cũng có 2 niên hiệu.

Chú của người dịch

1- 11 niên hiệu của Hán Vũ Đế

          Kiến nguyên 建元, Nguyên Quang 元光, Nguyên Sóc 元朔, Nguyên Thú 元狩, Nguyên Đỉnh 元鼎, Nguyên Phong 元封, Thái Sơ 太初, Thiên Hán 天汉, Thái Thuỷ 太始, Chinh Hoà 征和, Hậu Nguyên 后元.

http://wap.exam58.com/wenhua/29586.html

2- 18 niên hiệu của Võ Tắc Thiên 武则天

          Quang Trạch 光宅, Thuỳ Củng 垂拱, Vĩnh Xương 永昌, Tải Sơ 载初, Thiên Thụ 天授, Như Ý 如意, Trường Thọ 长寿, Diên Tải 延载, Chứng Thánh 证圣, Thiên Sách Vạn Tuế 天册万岁, Vạn Tuế Đăng Phong 万岁登封, Vạn Tuế Thông Thiên 万岁通天, Thần Công 神功, Thánh Lịch 圣历, Cửu Thị 久视, Đại Túc 大足, Trường An 长安, Thần Long 神龙.

          Võ Tắc Thiên sau khi đương chính, lấy danh nghĩa Thái hậu lâm triều xưng chế dùng 4 niên hiệu. Sau khi làm hoàng đế Đại Chu 大周dùng 14 niên hiệu.

http://www.xixik.com/content/07911355d4151f13

3- Hai niên hiệu của Chu Kì Trấn 朱祁镇

          Chính Thống 正统, Thiên Thuận 天顺

4- Hai niên hiệu của Hoàng Thái Cực 皇太极

          Thiên Thông 天聪, Sùng Đức 崇德

                                                                            Huỳnh Chương Hưng

                                                                             Quy Nhơn 08/9/2021

Nguồn

THÚ THUYẾT TRUNG QUỐC SỬ

趣说中国史

Tác giả: Thú Ca 趣哥

Bắc Kinh – Đài Hải xuất bản xã, 2020