Nghiên cứu: "Độ Tang Càn" hay "Độ Tang Can"

 

“ĐỘ TANG CÀN” HAY “ĐỘ TANG CAN” 

          Giả Đảo 賈島 thời Đường có bài thơ:

渡桑乾

客舍并州已十霜

歸心日夜憶咸陽

無端更渡桑乾水

卻望并州是故鄉

Theo “Tuyển tập thơ Đường” do Trần Văn Nhĩ  dịch thơ, Trần Đắc Trung nhuận sắc cùng các tư liệu trên mạng đều phiên âm là:

Độ Tang Càn

Khách xá Tinh Châu dĩ thập sương

Quy tâm nhật dạ ức Hàm Dương

Vô đoan cánh độ Tang Càn thuỷ

Khước vọng Tinh Châu thị cố hương

Xét: Ở đây, phiên âm đúng là “Độ Tang Can”.

          Về chữ , trong Khang Hi tự điển ghi rằng:

          Bính âm qián. Đường vận, Tập vận, Vận hội Chính vận đều phiên thiết là 渠焉 (cừ yên). Âm (kiền), tên một quẻ trong Kinh Dịch. Như vậy âm Hán Việt đọc là KIỀN (CÀN).

          Bính âm gān. Đường vận phiên thiết là 古寒 (cổ hàn). Tập vận, Vận hội, Chính vận phiên thiết là 居寒 (cư hàn). Đều có âm (can), nghĩa là khô. Như vậy âm Hán Việt đọc là CAN.

          Nếu đọc là “kiền” hoặc “càn” thì không có chữ giản thể.

          Nếu đọc là “can” thì giản thể viết là .

Bài thơ này hiện được viết theo chữ giản thể là:

渡桑干

客舍并州已十霜

归心日夜忆咸阳

无端更渡桑干水

却望并州是故乡

ĐỘ TANG CAN

Khách xá Tinh Châu dĩ thập sương

Quy tâm nhật dạ ức Hàm Dương

Vô đoan cánh độ Tang Can thuỷ

Khước vọng Tinh Châu thị cố hương

QUA SÔNG TANG CAN

Sống nơi đất khách Tinh Châu đã mười năm

Lòng muốn quay về quê nhà, ngày đêm luôn nhớ đến Hàm Dương

Chẳng biết vì sao qua lại sông Tang Can lần này

Quay đầu lại nhìn cảm thấy Tinh Châu như là cố hương

https://baike.baidu.com/item/%E6%B8%A1%E6%A1%91%E5%B9%B2/3306237

     Nữ tác gia Đinh Linh 丁玲 của Trung Quốc có tác phẩm

太陽照在桑乾河上

Thái dương chiếu tại Tang Can hà thượng

(Mặt trời chiếu sáng trên sông Tang Can)

Được viết giản thể là:

太阳照在桑干河上

     Bính âm là:

Taiyang Zhao Zai Sangganhe Shang

(Nhân dân Văn học xuất bản xã xuất bản, 1994)

Như vậy tên bài thơ của Giả Đảo đọc là “Độ Tang Can”.

            Có tư liệu cho tác giả của bài thơ trên là Lưu Tạo 刘皂cũng người thời Đường với tiêu đề là “Lữ thứ sóc phương” 旅次朔方.

                                                           Huỳnh Chương Hưng

                                                           Quy Nhơn 16/7/2021