Dịch thuật: Thập tam kinh chú sớ

 

THẬP TAM KINH CHÚ SỚ 

          Thập tam kinh 十三经là kinh điển của Nho gia, triều Hán cùng với các học giả sau này đã làm công việc chú thích một khối lượng lớn, mọi người gọi đó là “chú” hoặc “tiên” . Thời Đường Tống, do bởi thời gian dài lâu, đối với những chú thích của đời Hán, người ta khó mà hiểu rõ, thế là một số học giả không chỉ chú thích chính văn của kinh truyện, mà còn tiến hành giải thích và trình bày cựu chú của tiền nhân, tập quán gọi đó là “sớ” hoặc “chính nghĩa” 正义. Từ thời Nam Tống về sau, có người đem Thập tam kinh cùng với những chú, sớ, chính nghĩa tương đối tốt hợp khắc, hình thành một bộ kinh thư cùng chú văn của nó, gọi là “Thập tam kinh chú sớ” 十三经注疏.

          Tác giả chú sớ của 13 bộ kinh thư lần lượt như sau:

1- Chu Dịch 周易 (Nguỵ) Vương Bật 王弼, (Tấn) Hàn Khang Bá 韩康伯chú, (Đường) Khổng Dĩnh Đạt 孔颖达 đẳng chính nghĩa.

2- Thượng thư 尚书 (Hán) Khổng An Quốc 孔安国 truyện, (Đường) Khổng Dĩnh Đạt 孔颖达 đẳng chính nghĩa.

3- Thi kinh 诗经 (Tây Hán) Mao Hanh 毛亨 truyện, (Đông Hán) Trịnh Huyền 郑玄  tiên, (Đường) Khổng Dĩnh Đạt 孔颖达 đẳng chính nghĩa.

4- Chu lễ 周礼 (Đông Hán) Trịnh Huyền 郑玄 chú, (Đường) Giả Công Ngạn 贾公彦sớ.

5- Nghi lễ 仪礼 (Đông Hán) Trịnh Huyền 郑玄 chú, (Đường) Giả Công Ngạn 贾公彦sớ.

6- Lễ kí 礼记 (Đông Hán) Trịnh Huyền 郑玄 chú, (Đường) Khổng Dĩnh Đạt 孔颖达 đẳng chính nghĩa.

7- Xuân Thu Công Dương truyện 春秋公羊传 (Hán) Hà Hưu 何休chú, (Đường) Từ Ngạn 徐彦sớ.

8- Xuân Thu Cốc Lương truyện 春秋谷梁传 (Tấn) Phạm Ninh 范宁chú, (Đường) Dương Sĩ Huân 杨士勋sớ.

9- Xuân Thu Tả Thị truyện 春秋左氏传 (Tấn) Đỗ Dự 杜预chú, (Đường) Khổng Dĩnh Đạt 孔颖达 đẳng chính nghĩa.

10- Luận ngữ 论语 (Nguỵ) Hà Án 何晏 tập giải, (Tống) Hình Bính 邢昺 sớ.

11- Hiếu kinh 孝经 (Đường) Huyền Tông 玄宗 chú, (Tống) Hình Bính 邢昺 sớ.

12- Mạnh Tử 孟子 (Hán) Triệu Kì 赵岐 chú, (Tống) Tôn Thích 孙奭 sớ.

13- Nhĩ nhã 尔雅 (Tấn) Quách Phác 郭璞 chú, (Tống) Hình Bính 邢昺 sớ.

                                                                   Huỳnh Chương Hưng

                                                                   Quy Nhơn 03/4/2021

Nguồn

BẤT KHẢ BẤT TRI ĐÍCH 3000 CÁ VĂN HOÁ THƯỜNG THỨC

不可不知的 3.000 个文化常识

Biên soạn: Tinh Hán 星汉

Bắc Kinh: Trung Quốc Hoa Kiều xuất bản xã, 2010