Dịch thuật: Rằng: Trong tác hợp cơ trời (3063) ("Truyện Kiều")

 

RẰNG: TRONG TÁC HỢP CƠ TRỜI (3063)

          “Tác hợp” 作合: tức “Thiên tác chi hợp” 天作之合, chỉ hôn nhân mĩ mãn do trời sắp đặt. Hình dung hôn nhân mĩ mãn.

          Chương 4 bài Đại Minh 大明 phần Đại nhã 大雅 trong Kinh Thi có đoạn:

Thiên giám tại hạ

Hữu mệnh kí tập

Văn Vương sơ tải

Thiên tác chi hợp

天監在下

有命既集

文王初載

天作之合

(Thượng đế trên trời minh sát thế gian

Thấy thiên mệnh đã tập trung vào Văn Vương

Nên khi Văn Vương còn trẻ

Trời đã kết hợp nhân duyên cho ông ta)

https://baike.baidu.com/item/%E5%A4%A7%E9%9B%85%C2%B7%E5%A4%A7%E6%98%8E

 

Rằng: Trong tác hợp cơ trời

Hai bên gặp gỡ, một lời kết giao

(“Truyện Kiều” 3063 – 3064)

Tác hợp: Làm cho hợp nhau. Do chữ Kinh Thi “Thiên tác chi hợp” nghĩa là: Trời làm cho hai bên phối hợp với nhau, lấy nhau.

(Đào Duy Anh: “Từ điển Truyện Kiều”, nxb Khoa học xã hội, Hà Nội – 1989)

Trong “Kim Vân Kiều” (Đoạn trường tân thanh) do Bùi Khánh Diễn chú thích, ghi rằng:

          Thi: Văn vương sơ tái thiên tác chi hợp.

          : 文王初載天作之合

          (Kinh Thi: Năm đầu vua Văn Vương trời cho hợp duyên)

(Sài Gòn: nxb Sống Mới, 1960) 

Xét: Câu 3063 này, Nguyễn Du mượn ý từ câu “Thiên tác chi hợp” 天作之合 ở bài Đại Minh phần Đại nhã trong Kinh Thi, hình dung hôn nhân mĩ mãn.

         Bản “Kim Vân Kiều” (Đoạn trường tân thanh) do Bùi Khánh Diễn chú thích, câu 3064 là:

ĐÔI bên gặp gỡ, một lời kết giao

                                                                 Huỳnh Chương Hưng

                                                                 Quy Nhơn 30/4/2021