Dịch thuật: Hơi tàn được thấy gốc phần là may (2588) ("Truyện Kiều")

 

HƠI TÀN ĐƯỢC THẤY GỐC PHẦN LÀ MAY (2588)

          Gốc phần: “Phần” tức cây phần. Phần Du 枌榆 là quê hương của Hán Cao Tổ Lưu Bang. “Gốc phần” cũng như “Phần Du” đều phiếm chỉ quê hương.

Ở bài Tác Tân Phong di cựu xã 作新豐移舊社 trong Tây Kinh tạp kí 西京雜記  quyển 2 của Cát Hồng 葛洪 đời Tấn, mục chú thích Phần Du 枌榆 có ghi:

          Lưu Bang vi Phong ấp Phần Du hương nhân. Sơ khởi binh thời, tằng kì kì đảo ư Phần Du chi Xã.

劉邦為豐邑枌榆鄉人, 初起兵時, 曾祈禱於枌榆之社

(Lưu Bang là người ở làng Phần Du, ấp Phong. Lúc mới khởi binh, từng cầu đảo nơi đền thờ Xã ở Phần Du.)

(“Tây Kinh tạp kí” 西京雜記Cát Hồng 葛洪biên soạn; Thành Lâm 成林, Trình Chương Xán 程章燦 dịch chú. Đài Bắc – Địa Cầu xuất bản xã, năm Dân Quốc thứ 83)

Rộng thương còn mảnh hồng quần

Hơi tàn được thấy gốc phần là may

(“Truyện Kiều” 2587 – 2588)

Gốc phần: Nghĩa đen gốc của cây phần, chỉ quê hương.

 (Đào Duy Anh: “Từ điển Truyện Kiều”, nxb Khoa học xã hội, Hà Nội – 1989)

Xét: Trong “Tư liệu Truyện Kiều  - Bản Duy Minh Thị 1872” do GS Nguyễn Tài Cẩn phiên Nôm, câu 2587 là:

Rộng CHO còn mảnh hồng quần

                                                     (Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, 2002)

                                                                 Huỳnh Chương Hưng

                                                                 Quy Nhơn 10/4/2021