Dịch thuật: Đặt giường thất bảo, vây màn bát tiên (2210) ("Truyện Kiều")

 

ĐẶT GIƯỜNG THẤT BẢO, VÂY MÀN BÁT TIÊN (2210)

          Giường thất bảo: giường có nạm 7 loại trân châu quý. Trong Tây kinh tạp kí 西京杂记của Cát Hồng 葛洪đời Tấn chép rằng:

          Vũ Đế vi thất bảo sàng, tạp bảo án, xí bảo bình phong, liệt bảo trướng, thiết ư Quế cung.

          武帝為七寶牀, 雜寶桉, 厠寶屏風, 列寶帳, 設於桂宮, 時人謂之四寶宮.

          (Hán Vũ Đế cho làm một chiếc giường trang sức nhiều báu vật, một chiếc án khảm nhiều báu vật, một chiếc bình phong nạm nhiều báu vật, một chiếc màn trang sức nhiều báu vật, đặt ở Quế cung, người đương thời gọi là cung Tứ bảo.)

          (Cát Hồng: Tây kinh tạp kí. Địa Cầu xuất bản xã, năm Dân Quốc 83 (1994))

          Thất bảo chỉ 7 loại trân bảo, cũng gọi là “thất trân”, phiếm chỉ loại trân bảo vô cùng quý. Thời kì lịch sử khác khau, thất bảo cũng khác nhau.

Đời Hán: kim, ngân, lưu li, thuỷ tinh, xa cừ, san hô, hổ phách.

          Đời Nguỵ Tấn: tử kim, bạch ngân, lưu li, thuỷ tinh, xa cừ, san hô, hổ phách.

          Đời Đường: Hoàng kim, bạch ngân, li, pha lê, xa cừ, chân châu, hổ phách.

https://zhidao.baidu.com/question/340745063.html

          Màn bát tiên: Màn có thêu hình 8 vị thần tiên. Bát tiên là 8 vị thần tiên Đạo giáo được lưu truyền rất rộng trong dân gian Trung Quốc. Về tên của bát tiên, từ đời Minh trở về trước cách nói không thống nhất. Có bát tiên đời Hán, bát tiên đời Đường, bát tiên đời Tống đời Nguyên. Đời Minh Ngô Nguyên Thái 吴元泰  trong Đông du kí 东游记 bắt đầu định là:

          Thiết Quải Lí (Lí Huyền) 铁拐李 (李玄)

          Hán Chung Li (Chung Li Quyền) 汉钟离 (钟离权)

          Trương Quả Lão (Trương Quả) 张果老 (张果)

          Lữ Động Tân (Lữ Nham) 吕洞宾 (吕岩)

          Hà Tiên Cô (Hà Quỳnh) 何仙姑  (何琼)

          Lam Thái Hoà (Hứa Kiên) 蓝采和 (许坚)

          Hàn Tương Tử 韩湘子

          Tào Quốc Cữu (Tào Cảnh Hưu) 国舅 (曹景休)

https://baike.baidu.com/item/%E5%85%AB%E4%BB%99/6449

Buồng riêng sửa chốn thanh nhàn

Đặt giường thất bảo, vây màn bát tiên

(“Truyện Kiều” 2209 – 2210)

Giường thất bảo: Cái giường có đủ bảy vật quý: vàng, bạc, lưu ly, xa cừ, mã não, trân châu, san hô.

Màn bát tiên: Màn có thêu tám vị tiên. Bát tiên là 8 vị tiên trong kịch bản đời Nguyên sau được người đời xem là bát tiên, hình ảnh của họ thường được thêu trong các bức trướng hay màn. Đó là: Chung Ly Quyền, Trương Quả Lão, Hàn Tương Tử, Lí Thiết Quày, Tào Quốc Cữu, Lữ Đồng Tần, Lâm Thái Hào (? – HCH) Hà Tiên Cô.

(Đào Duy Anh: “Từ điển Truyện Kiều”, nxb Khoa học xã hội, Hà Nội – 1989)

Trong “Kim Vân Kiều” (Đoạn trường tân thanh) do Bùi Khánh Diễn chú thích, ghi rằng:

          Đường thư: Lý Bạch bị triệu, Minh hoàng dĩ thất bảo sàng, trí chi kim loan điện, kim nhân tố tượng, yểm tượng tâm dĩ san hô, hổ phách, xà cừ, mã não, sinh kim, trân châu, vân mẫu.

          唐書: 李白被召明皇以七寶床置之金鑾殿今人塑像壓像心以珊瑚琥珀沙渠瑪瑙生金珍珠雲母

          (Sách Đường: Vua Minh hoàng triệu ông Lý Bạch lấy giường thất bảo để trên đến Kim loan, người nay tô tượng lấy san hô, hổ phách, xà cừ, mã não, sinh kim, hột châu, vân mẫu là thất bảo để yểm tâm.) (trang 172)

          Giường thất bảo: Là giường có dát pha lê, xà cừ, châu, ngọc, vàng, bạc, đồi mồi, mỗi miếng mỗi hình khác nhau (trang 203)

          Bát tiên: 見續仙傳鍾離權呂洞賓曹國舅何仙姑張果藍采和韓湘李鐵掛

(Kiến tục tiên truyện) Truyện Tục tiên chép bát tiên là: Chung ly Quyền, Lã động Tân, Tào quốc Cữu, Hà tiên Cô, Chương quả, Lam Thái Hoà. Hàn tương, Lý thiết Quải.

(Sài Gòn: nxb Sống Mới, 1960)

Xét: Trong “Tư liệu Truyện Kiều  - Bản Duy Minh Thị 1872” do GS Nguyễn Tài Cẩn phiên Nôm, câu 2209 là:

PHÒNG riêng sửa chốn thanh nhàn

                                                     (Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, 2002)

                                                                 Huỳnh Chương Hưng

                                                                 Quy Nhơn 23/12/2020