Thứ Bảy, 11 tháng 4, 2020

Dịch thuật: Kiến văn mới mẻ (Tư Mã Thiên)

Đăng lúc  19:12  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật

KIẾN VĂN MỚI MẺ

          Năm Tư Mã Thiên 司马迁lên 19 tuổi, phát sinh một sự kiện lớn chấn động cả nước. Đại quân mà Đại tướng quân Vệ Thanh 卫青 thống lĩnh, đã đại thắng một trận mà trước đó chưa từng có, đuổi quân Hung Nô, thu phục lại vùng Hà Nam mà đã mất gần 80 năm (nay là vùng đông tây cao nguyên Ngạc Nhĩ Đa Tư 鄂尔多斯). Triều Hán từ khi khai quốc đến giờ luôn bị Hung Nô xâm lược, mà triều đình cũng uỷ khúc cầu toàn. Trận thắng này của Vệ Thanh, cuối cùng đã xoay chuyên cục diện địch mạnh ta yếu, cũng giải trừ được kinh thành Trường An 长安bị uy hiếp bấy lâu nay.
          Vũ Đế rất vui mừng, phong Vệ Thanh làm Trường Bình Hầu 长平侯, ban tặng thực ấp 3800 hộ (tức phong địa). Phó tướng của Vệ Thanh là Tô Kiến 苏建 cũng được phong làm Bình Lăng Hầu 平陵侯, được thực ấp 1100 hộ.
          Sự kiện đó đối với những người trẻ tuổi lúc bấy giờ đã có tác dụng khích lệ rất lớn, nhiều người muốn lập công phong hầu. Trái tim trẻ tuổi của Tư Mã Thiên cũng nhận được sự cổ vũ. Tư Mã Thiên cảm thấy đó là thời đại kiến công lập nghiệp, trong lòng kích phát muốn thực hiện hoài bão sự nghiệp.
          Một năm sau, cũng chính là năm Tư Mã Thiên 20 tuổi, triều đình lại phát sinh một việc lớn.
          Nguyên là 13 năm trước, cũng chính là lúc Tư Mã Thiên 6 tuổi, sứ giả
Trương Khiên 张骞phụng mệnh đến Tây vực liên lạc với nước Đại Nguyệt Chi 大月氏 hợp sức đánh Hung Nô, trải qua bao gian nan nguy hiểm, nay cuối cùng đã về đến đô thành Trường An.
          Phụ thân Tư Mã Đàm 司马谈 sau khi từ kinh thành về, ngôn từ chân thành tán thán rằng:
          - Trương Khiên đúng là nhà thám hiểm trí dũng song toàn! Ông ấy tuy không hoàn thành sứ mệnh liên lạc với Đại Nguyệt Chi, nhưng đã mang về dân tình địa lí trân quý. Quả là ngoài trời còn có trời nữa. Trong thiên hạ không chỉ có Đại Hán chúng ta, mà còn có nhiều nước chung quanh chúng ta, họ cũng là những nước có văn minh, không nhất thiết chỉ toàn là người man di!
          Tin tức mà phụ thân mang về, đối với Tư Mã Thiên mà nói, quả là mới mẻ. Từ nhỏ Tư Mã Thiên đối với người lạ việc lạ đã vô cùng ham thích, nên ngay lập tức trong lòng tràn đầy sự hiếu kì đối với nhà thám hiểm Trương Khiên.
          Sau khi phụ thân nói về sự thám hiểm từng trải của Trương Khiên, còn nói Trương Khiên là một nhân tài, chú ý sưu tập những tư liệu mà quốc gia cần dùng. Đối với nhân khẩu, dân tộc, phong tục tập quán, sản vật, vị trí địa lí và vũ lực mạnh yếu của mỗi nước, Trương Khiên đều báo cáo cụ thể. Ông phát hiện, nhiều nước phương tây có thể kết minh với Trung Quốc, không phải là ngoài nước Đại Nguyện Chi thì không thể. Những nước phương tây đó có rất nhiều sản vật quý hiếm, đều là những thứ mà người triều Hán chưa từng thấy, nhân đó đáng để kiến lập liên hệ kinh tế với Trung Quốc.
          Tư Mã Đàm cho rằng, tuyến đường mà Trương Khiên đi sứ là con đường tốt nhất để thông đến Tây vực, kiến văn và sự từng trải của ông sẽ mở rộng tầm nhìn của người triều Hán, thay đổi quan niệm duy ngã độc tôn.
          Tư Mã Thiên bỗng nảy sinh một nguyện vọng mãnh liệt, muốn gặp nhà thám hiểm tài giỏi này.
          Qua một thời gian không lâu, được sự sắp xếp tích cực của phụ thân, Trương Khiên đáp ứng thỉnh cầu của Tư Mã Thiên, đồng ý gặp mặt trò chuyện.
          Sau khi cả hai làm lễ kiến diện, Trương Khiên phát hiện Tư Mã Thiên vô cùng hứng thú đối với vấn đề Tây vực, là một thanh niên ham học ham hiểu biết mãnh liệt. Trương Khiên vui vẻ đem những gì ông biết kể lại rành mạch.
          Trương Khiên đem những điều nghe thấy trong 13 năm kể ra, trong phút chốc Tư Mã Thiên như rơi vào một thế giới thần thoại, do bởi tất cả những gì ở Tây vực đều là những điều mà Tư Mã Thiên chưa từng nghe thấy, không những nghe đến mức say mê mà còn cẩn thận ghi chép lại.
          Lúc từ biệt, Tư Mã Thiên cung kính nói:
          - Trương đại nhân bận rộn như thế, lại còn mất nhiều thời gian kể lại những điều nghe thấy ở Tây vực, thực là vô cùng cảm kích.
          Trương Khiên vui mừng nói rằng:
          - Cháu hãy còn trẻ mà coi trọng vấn đề Tây vực như thế, ta rất vui mừng. Nói thực, từ sau khi ta về lại Trường An, có một cảm xúc rât sâu và sự bất an. Rốt cuộc ta không biết là gì. Hôm nay sau khi cùng cháu trò chuyện, ta mới tìm thấy nguyên nhân chân chính của sự bất an trong lòng.
          Tư Mã Thiên cảm thấy kì lạ, bởi Trương Khiên nói rất nhiều, còn mình nói rất ít, sao mình lại giải quyết được vấn đề tâm lí của ông ấy. Thật là lạ lùng.
          Trương Khiên giải thích rằng:
          - Ta từ Tây vực mang về rất nhiều tư liệu mà ta khảo sát có được, nhưng hoàng thượng và các văn võ đại thần chỉ coi trọng vấn đề quân sự và lợi ích về phương diện thương nghiệp, căn bản chẳng có ai dùng thái độ nghiên cứu học vấn để đối đãi. Cháu lại có thái độ nghiên cứu học vấn cùng ta thảo luận vấn đề Tây vực, ta quả thực rất vui mừng. Đối với việc hiểu và nghiên cứu Tây vực, cần phải có giá trị ở nhiều phương diện, điều đó có nhiều tác dụng đối với đất nước.
          Nghe đến đó, Tư Mã Thiên hiểu rõ việc Trương Khiên khen ngợi mình, cúi đầu xuống có chút ngượng ngùng.
          - Cháu hãy còn trẻ, về học vấn phải cần cố gắng thêm. Những hiểu biết của ta nhất định cần có tinh thần cầu chân vụ thực. ‘Đọc vạn quyển sách, đi vạn dặm đường’, cháu phải tự mình làm lấy.
          Tư Mã Thiên cung kính cảm tại những lời chỉ dạy của Trương Khiên:
          - Những lời chỉ dạy của đại nhân, cháu nhất định luôn ghi nhớ trong lòng.
          Lần gặp mặt đó, Tư Mã Thiên nhận được sự chỉ dạy hữu ích. Bản thân chỉ là một người trẻ tuổi không có thành tựu gì, mà được Thái trung đại phu Trương Khiên đích thân tiếp kiến. Đối với sự yêu mến lớp trẻ của Trương Khiên, Tư Mã Thiên rất khâm phục. Đồng thời, từ những lời mà đích thân Trương Khiên kể lại, Tư Mã Thiên nghe được nội dung cụ thể, cảm thấy đó là những tư liệu vô cùng quý giá.
          Nhiều năm sau, Tư Mã Thiên căn cứ vào những tư liệu mà Trương Khiên kể, viết thành thiên Đại Uyển liệt truyện 大宛列传, giới thiệu tường tận về Tây vực một cách sinh động. Từ sau đó trong hai ngàn năm, không có người nào nghiên cứu Tây vực vượt qua phạm vi Đại Uyển liệt truyện. Nhưng tư liệu liên quan đến Tây vực mà Tư Mã Thiên ghi chép lại đã phát huy tác dụng to lớn đối với việc giao thông qua lại của triều đình sau này cùng các nước phương tây, mở rộng tầm mắt nghiên cứu học vấn của các học giả đời sau .....     (còn tiếp)
         
                                                          Huỳnh Chương Hưng
                                                           Quy Nhơn 11/4/2020

Nguồn
TƯ MÃ THIÊN
司马迁
 Tác giả: Đặng Tương Tử 邓湘子
Triết Giang thiếu niên nhi đồng xuất bản xã, 2006.

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top