Thứ Ba, 14 tháng 1, 2020

Dịch thuật: Tụ nhân dữ phục nhân (Tiểu song u kí)

Đăng lúc  18:24  |  Thư Mục  Nghiên Cứu - Dịch Thuật


聚人与服人
轻财足以聚人 (1), 律己足以服人 (2), 量宽足以得人 (3), 身先足以率人 (4).
                                        (小窗幽记)

TỤ NHÂN DỮ PHỤC NHÂN
          Khinh tài túc dĩ tụ nhân (1), luật kỉ túc dĩ phục nhân (2), lượng khoan túc dĩ đắc nhân (3), thân tiên túc dĩ suất nhân (4).
                                                                                      (Tiểu song u kí)

Chú thích
1- Khinh tài 轻财: coi nhẹ tiền tài.
Tụ nhân 聚人: đoàn kết mọi người.
2- Luật kỉ 律己: ước thúc quy phạm ngôn hành của bản thân mình.
Phục nhân 服人: khiến mọi người tin phục.
3- Lượng khoan 量宽: khí lượng rộng rãi.
 Đắc nhân 得人: được lòng người.
4- Thân tiên 身先: bản thân mình đi đầu.
Suất nhân 率人: lãnh đạo mọi người.

Dịch nghĩa
TỤ NHÂN DỮ PHỤC NHÂN
          Trọng nghĩa khinh tài, thì có thể đoàn kết được mọi người; kỉ luật nghiêm khắc với bản thân mình, thì có thể khiến mọi người tin phục; độ lượng rộng rãi, thì có thể có được lòng người; bản thân mình đi trước sĩ tốt, thì có thể lãnh đạo mọi người.

Phân tích và thưởng thức
          Người sống trên đời, luôn ở trong chỗ được và mất, có mất sẽ có được, có được sẽ có mất. Đối với tiền tài, nếu quá coi trọng, khiến cho người khác không có được lợi ích, thì mọi người sẽ phản lại, bà con sẽ xa lánh. Ngược lại, nếu khinh tài trọng nghĩa, người khác đem lòng cảm kích, đương nhiên sẽ không phản bội lại mình, mà có thể đoàn kết được mọi người. Một cá nhân nếu tự mình có thể ước thúc, khiến người ta vui lòng tin phục, thì có thể lãnh đạo được mọi người. Nếu không thể ước thúc được bản thân thì không thể ước thúc được người khác, và cũng không có cách nào được mọi người yêu kính. Làm một người lãnh đạo, nếu muốn được lòng người, đầu tiên phải có nhã lượng bao dung. Phàm làm việc phải đi đầu, mới có thể lãnh đạo người khác, đó là điều mà gọi là “kì thân chính, bất lệnh nhi hành; kì thân bất chính, tuy lệnh bất tùng” 其身正, 不令而行; 其身不正, 虽令不从 (bản thân ngay thẳng chính trực, không ra lệnh mà người ta vẫn thi hành; bản thân không ngay thẳng chính trực, tuy có ra lệnh, nhưng người ta cũng không nghe theo). Mấy câu nói này đều là đạo lí đơn giản trong cuộc sống, nhưng chân chính  làm theo quả thực là rất khó. Điều mà gọi là “Tể tướng đỗ lí năng xanh thuyền” 宰相肚里能撑船  (2) (bụng của Tể tướng có thể chèo được thuyền), nếu không phải là người đại trí tuệ thì không thể như thế được.

Chú của người dịch
1- Câu này ở thiên Tử Lộ 子路 trong Luận ngữ 论语.
2- Câu tục ngữ này hình dung người có tấm lòng độ lượng bao dung.

Tiểu song u kí 小窗幽记 là tác phẩm ghi lại những cách ngôn tu thân xử thế do Trần Kế Nho 陈继儒biên soạn, thể hiện thái độ nhân sinh tích cực của nho gia về việc tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ. Tác phẩm này xưa nay được xem là giai tác về việc tu dưỡng bản thân.
          Toàn sách được chia làm 12 quyển:
     quyển 1: tập tỉnh 集醒     quyển 2: tập tình 集情     quyển 3: tập tiễu 集峭
     quyển 4: tập linh 集灵     quyển 5: tập tố 集素        quyển 6: tập cảnh 集景
     quyển 7: tập vận 集韵     quyển 8: tập kì 集奇        quyển 9: tập ỷ 集绮
     quyển 10: tập hào 集豪   quyển 11: tập pháp 集法  quyển 12: tập thiến 集倩
          Theo http://www.360doc.com/content
                   http://baike.baidu.com/view/147434.htm
          Tiểu song u kí được dùng ở đây do Lôi Phương 雷芳 chú dịch, Sùng Văn thư cục xuất bản năm 2007, sách này  không chia thành 12 quyển như ở trên.

Trần Kế Nho 陈继儒 (1558 – 1639): văn học gia, thư hoạ gia đời Minh, tự Trọng Thuần 仲醇, hiệu Mi Công 眉公, người Hoa Đình 华亭 Tùng Giang 松江 (nay là Tùng Giang Thượng Hải).
Trần Kế Nho lúc nhỏ đã thông minh, ông học rộng biết nhiều, giỏi cả thơ lẫn văn, về thư pháp theo Tô Thức 苏轼, Mễ Phế 米芾 nổi tiếng một thời. Khoảng những năm hai mươi mấy tuổi, ông tuyệt ý với khoa cử, ẩn cư tại Tiểu Côn sơn 小昆山, sau cất nhà tại Đông Xà 东佘 suốt ngày đóng cửa viết sách. Triều đình nhiều lần cho mời nhưng ông đều lấy cớ bệnh tật từ chối.
Trần Kế Nho cả một đời đọc rất nhiều, trứ thuật cũng đồ sộ phong phú. Tác phẩm của ông có Trần Mi Công toàn tập 陈眉公全集  truyền đời.

                                                                       Huỳnh Chương Hưng
                                                                       Quy Nhơn 14/01/2020

Nguyên tác
TỤ NHÂN DỮ PHỤC NHÂN
 聚人与服人
Trong quyển
TIỂU SONG U KÍ
小窗幽记
Tác giả: Trần Kế Nho 陈继儒
Chú dịch: Lôi Phương 雷芳
Sùng Văn thư cục, 2007.

Chia sẻ bài viết

Mã nguồn bởi Huỳnh Chương Hưng
Copyright © 2012 Huỳnh Chương Hưng.
back to top