MỘT CHỮ CỨU ĐƯỢC NGÀN NGƯỜI
Thời kì
Ngũ đại Hậu Đường 五代后唐, có một người tên là Trương Cư Hàn 张居翰, khoảng thời Đồng Quang 同光đảm
nhậm chức Xu mật xứ 枢密处, nắm giữ tấu sớ trong triều cùng những tài liệu văn
kiện mà hoàng đế phê duyệt. Đương thời, hình thế thiên hạ rất loạn. Vương Diễn 王衍 (1) ở Tứ Xuyên 四川làm phản đã biểu thị
đầu hàng, nhưng Đường Trang Tông 唐庄宗trong lòng vẫn thấy
chưa chắc, nhân chiến sự vùng quan đông lại nổi lên, sợ Vương Diễn một lần nữa
có biến cố, bèn xuống chiếu thư giết Vương Diễn cùng đoàn tuỳ tùng trên cả ngàn
người. Chiếu thư của Trang Tông viết rằng:
Vương Diễn nhất hàng, tịnh tùng sát lục.
王衍一行, 并从杀戮
(Cả đoàn Vương Diễn, giết hết tất cả)
Trương Cư Hàn nhìn thấy mật chiếu, trong lòng kinh hãi. “Vương Diễn nhất hàng”, ít lắm là cũng trên ngàn người, nếu giết hết, quả là tình cảnh quá bi thảm. Nhưng chiếu thư đã thành, ai dám tìm hoàng thượng để thương lượng? Thế là, Trương Cư Hàn nhanh trí, để giải cứu cả ngàn người, liền đem chữ “hàng” 行 trên chiếu thư sửa thành chữ “gia” 家. Như vậy, sau khi chiếu thư đưa xuống, chỉ có nhà Vương Diễn bị giết, có thêm nữa thĩ cũng là thân thuộc trong tộc của Vương Diễn, còn lại đám quan viên thủ hạ, đoàn tuỳ hành trên dưới cả ngàn người đều thoát khỏi.
Chú của người dịch
1-Vương Diễn 王衍 (899 – 926) (Tiền Thục), tự Hoá Nguyên 化源,
vị hoàng đế cuối cùng của nhà Tiền Thục 前蜀,
thời kì Ngũ đại thập quốc, tại vị từ năm 918 đến năm 926. Ông là con thứ 11 của
Tiền Thục Cao Tổ Vương Kiến 前蜀高祖王建.
Vương
Diễn sau khi lên ngôi, hoang dâm vô độ, ngày đêm rượu chè, không màng đến triều
chính, tin dùng hoạn quan, say mê từ phú.
Khoảng niên hiệu Càn Đức 乾德, Hàm Khang 咸康 (niên hiệu của Hậu chủ Vương Diễn nhà Tiền Thục), Hậu Đường Trang Tông Lí Tồn Úc 后唐庄宗李存勖 phái binh phạt Thục, Vương Diễn đầu hàng, bị bắt áp giải về đô thành Lạc Dương 洛阳của nhà Hậu Đường. Trên đường đi, Lí Tồn Úc cho rằng nếu để Vương Diễn trên đời sẽ có hoạ hoạn, thế là xuống chiếu thư “Vương Diễn nhất hàng tịnh tùng sát lục”.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 04/11/2026
Nguồn
HÁN TỰ TIỂU THỜI HẬU
TỔ TIÊN ĐÍCH SINH HOẠT
汉字小时候
祖先的生活
Biên soạn: Dương Quân 杨军
Tây An: Thiểm Tây Nhân dân Giáo dục
xuất bản xã, 2018