自强不息
三十不豪, 四十不富,
五十将近寻死路.
生不认魂, 死不认尸.
一寸光阴一寸金, 寸金难买寸光阴.
(清.周希陶: 增广贤文)
Phiên âm
TỰ CƯỜNG BẤT TÚC
Tam thập bất hào, tứ thập bất
phú, ngũ thập tương cận tầm tử lộ.
Sinh bất nhận hồn, tử bất nhận
thi.
Nhất thốn quang âm nhất thốn
kim, thốn kim nan mãi thốn quang âm.
(Thanh . Chu Hi Đào: Tăng quảng hiền văn)
Dịch nghĩa
TỰ CƯỜNG KHÔNG NGỪNG NGHỈ
Con người
nếu đến tuổi 30 mà không tự lập tự cường, thì đến tuổi 40 sẽ không trở nên giàu
có, đến tuổi 50 gần với cái chết thì càng không có hi vọng gì.
Lúc
sống không nhận biết được linh hồn của mình, thì sau khi chết cũng không nhận biết
được thi thể của mình.
Với một tấc thời gian và một tấc vàng, thì thời gian quý hơn vàng rất nhiều, bời vì một khi thời gian đã qua đi thì không bao giờ trở lại, cho dù có bao nhiêu vàng cũng đều không thể mua thời gian trở lại được.
Phân tích và
bình luận
Đời người rất dài, dài đến nỗi con người không thể nào nhìn
thấy điểm cuối cùng của nó; nhưng đời người cũng rất ngắn, ngắn đến nỗi trong
chớp mắt đã mất đi tuổi thanh xuân. Con người thường chưa kịp suy nghĩ, chưa kịp
học cách yêu quý thời gian thì nó đã lặng lẽ đi mất. Thanh xuân không thể nào
lưu lại cũng không thể mua lại, con người có thể tốn rất nhiều thời gian, tiền
bạc và suy nghĩ để bảo dưỡng, nhưng cũng chỉ có thể tạm thời kéo dài sự suy lão
của bản thân, bản thân rốt cuộc mất đi thứ gì, không ai có thể rõ bằng mình. Khi
thời gian xán lạn nhất của sinh mệnh cách xa bản thân, rốt cuộc nó sẽ mang đi
thứ gì và để lại cho bản thân thứ gì? Câu nói “Tam thập bất hào, tứ thập bất phú, ngũ thập
tương cận tầm tử lộ” tuy có bi quan, nhưng lại là những lời chân thật xuất
phát từ nội tâm, là lời cảnh báo trung thực thành khẩn đối với tuổi trẻ.
“Nhất thốn quang âm nhất thốn kim, thốn kim nan mãi thốn quan âm”, thời gian quý báu như thế, hơn nữa nó không quay trở lại, con người đã có nó rồi cần phải cố gắng tự cường, bất luận là 30 tuổi, 40 tuổi hay 50 tuổi, hãy biết yêu quý những gì mà mình hiện có, để đến lúc già 70, 80 tuổi mới không hối hận những gì đã qua đi.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 01/9/2026
Nguồn
TĂNG QUẢNG HIỀN VĂN
增广贤文
Thanh . Chu Hi Đào 周希陶 tu đính