NHẪN NHỤC CHỊU HỦ HÌNH
(tiếp theo)
Người
nhà Tư Mã Thiên đến ngục thăm, nói rằng nhất định sẽ gom tiền để cứu, ông nghe
xong chỉ lắc đầu. Quả nhiên như ông đã biết, người nhà kiếm tiền không đủ, bạn
bè, thân thích gom lại cũng chẳng được bao nhiêu. Trong số bạn bè thân thích,
cho dù họ có gom đủ tiền họ cũng chẳng dám cứu ông. Họ sợ cứu ông sẽ bị hoàng
thượng định tội, rước lấy cái hoạ vào thân.
Hay là
chết chăng? Hay là chịu hủ hình? Bản thân mình chết, di chúc của phụ thân muốn
viết bộ sử thư chưa hoàn thành, còn mặt mũi nào gặp phụ thân? Muốn hoàn thành bộ
sử thư thì phải sống, chỉ có thể là chịu hủ hình. Sống trên đời mang sự sỉ nhục
vô tận, sống như thế có đáng không/
Trải
qua sự suy nghĩ đau khổ và sự chọn lựa, Tư Mã Thiên hiểu ra rằng, sau khi phụ
thân qua đời, bản thân ông không còn là một con người đơn độc nữa, sinh mệnh của
ông là sự nối dài sinh mệnh của phụ thân. Vì để hoàn thành bộ sử thư thì phải sống.
-Không!
Sử thư chưa viết xong, ta không thể chết, không có tư cách để chết.
Tư Mã
Thiên nghĩ đi nghĩ lại, ngày đêm không thể ngủ, cơm nước mà ngục tốt đưa đến, ông
không hề đụng đến.
Nếu như
ta chỉ cầu vui sướng nhất thời, chịu hủ hình, bộ “Thái Sử Công sử thư” 太史公书sẽ thành đoạn giản tàn thiên rời rạc vụn vặt, nhiều sự
thực lịch sử mãi mãi không thể truyền cho người đời biết. Ta cần phải sống, cho
dù chịu sự sỉ nhục to lớn, cũng cần viết xong “Thái Sử Công thư”, ta phải
cho mọi người biết thân thể ta có thể chịu nhục, nhưng linh hồn ta tuyệt đối không
chịu nhục. Ta phải dùng bộ “Thái Sử Công thư” hoàn chỉnh để chứng minh. Ý
chí của ta có thể kháng cự lại tất cả sự sỉ nhục.
Nghĩ đến
đó, trong lòng Tư Mã Thiên trở nên thoải mái, cuối cùng ông bình tĩnh hướng đến
pháp quan đề xuất xin chịu hủ hình để khỏi phải chết.
Năm Thiên
Hán 天汉thứ 3 (năm 98 trước công nguyên), một ngày nọ việc thảm
khốc cuối cùng đã đến, Tư Mã Thiên khuất nhục chịu hủ hình.
Tư Mã
Thiên sau khi bị hủ hình, đã không thể đảm nhậm chức vụ Thái sử lệnh. Nhân vị một
trong những công việc của Thái sử lệnh là quản lí tông miếu, người mà thân thể
tàn khuyết không có tư cách đảm nhậm.
Vũ Đế
sau khi dùng hình phạt tàn khốc đối với Tư Mã Thiên để giải cơn hận, nghĩ đến
Tư Mã Thiên trở thành hoạn quan, thích hợp công việc trong cung, lại rất có tài
hoa, nên điều Tư Mã Thiên đến bên cạnh mình để làm việc, nhậm mệnh ông làm
Trung thư lệnh 中书令, cũng chính là thư kí của hoàng đế.
Trong mắt
người khác, Tư Mã Thiên nhân hoạ mà được phúc, được làm việc bên cạnh hoàng đế.
Nhưng đối
với chức quan này, trong lòng Tư Mã Thiên đã nguội lạnh, ông đã biến thành một
con người khác, ông chỉ vì một tâm nguyện mà sống.
Tư Mã
Thiên giam mình trong nhà, không muốn gặp bạn bè, không muốn giao tiếp với bất
kì ai. Ông không có nước mắt, không có bi ai. Làm xong công việc, ông dồn sức vào
việc kiểm tra sử liệu, viết sử thư.
Trong
cuộc sống hiện thực, Tư Mã Thiên đã mất đi sự tôn nghiêm làm người, mất đi tự
do làm người, nhưng trong khoảng đất trời sáng tác, ông biến thành “vô miện chi
vương” 无冕之王 (vị
vương không có vương miện). Ông có quyền đối với đế vương khanh tướng, quý phi
tài nhân, người trung gian thiện ác xưa nay, ông tiến hành khen chê, để tình cảm
tự do, không chịu bất cứ sự câu thúc bó buộc nào.
Viết đến
chỗ đau lòng, Tư Mã Thiên không khóc mãi không thôi, giọt nước mắt nóng nhỏ xuống
thấm ướt cả thẻ trúc; viết đến chỗ phẫn nộ, ông vung nắm tay đập xuống án; viết
đến chỗ vui, ông cất lên những tiếng cười ha hả…..
(hết)
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 29/9/2026
Nguồn
TƯ MÃ THIÊN
司马迁
Tác giả: Đặng
Tương Tử 邓湘子
Triết Giang thiếu niên nhi đồng xuất bản xã, 2006.