BẤT DĨ NHẤT SẢNH YỂM ĐẠI ĐỨC
不以一眚掩大德
Điển xuất: “Tả truyện – Hi Công tam
thập tam niên” 左传 - 僖公三十三年.
Đại phu hà tội, thả ngô bất dĩ
nhất sảnh yểm đại đức.
大夫何罪且吾不以一眚掩大德
(Đại phu có tội gì đâu, vả lại ta không vì một chút lỗi mà che lấp đức lớn)
Thời Xuân Thu, Tần Mục Công 秦穆公 không
nghe lời khuyên của Kiển Thúc 蹇叔, vào năm 627 trước công nguyên
phái Mạnh Minh Thị 孟明视, Tây Khất Thuật 西乞术, Bạch Ất
Bính 白乙丙đem binh đánh Trịnh. Trên đường về lúc ngang qua Hào sơn
崤山 (nay là
phía đông huyện Thiểm 陕Hà Nam 河南) bị quân
Tấn tập kích, binh bại bị bắt. Về sau, dưới sự thỉnh cầu của mẫu hậu Văn Loả 文蠃của Tấn Tương Công 晋襄公, quân
Tấn phóng thích ba viên đại tướng.
Nhóm Mạnh Minh Thị khi về đến nước Tần,
Tần Tương Công mặc áo trắng ra ngoài thành nghinh đón. Nhóm Mạnh Minh Thị quỳ
trên đất, thỉnh cầu trị tội. Tần Mục Công vội vàng nâng họ dậy, nói rằng:
-Ta không nghe theo lời của Kiển Thúc,
hại các tướng bị bại trận, chịu sự khinh miệt, trách nhiệm đó lí ra ta phải gánh,
sao lại có thể trách tội các tướng? Hơn nữa, các tướng trước đầy đều lập chiến
công, ta không thể vì chút lỗi lầm nhất thời của các tướng mà phủ nhận công tích
trước đây của các tướng.
Thế là Tần Mục Công tiếp tục trọng dụng
mấy vị tướng quân này.
Về sau, trải qua sự chuẩn bị, nhóm Mạnh
Minh Thị một lần nữa đem quân đánh Tấn, cuối cùng chiến thắng quân Tấn, trả được
mối thù ở Hào sơn.
Người đời sau dùng “Bất dĩ nhất sảnh yểm đại đức” 不以一眚掩大德 (không vì chút lỗi mà che lấp đức lớn) để chỉ không vì một chút lỗi nhỏ mà phủ định hết công tích.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 27/9/2026
Nguồn
ĐỒ GIẢI QUỐC HỌC ĐIỂN CỐ
图解国学典故
Chủ biên: Nhậm Tê Nhiên 任犀然
Bắc Kinh: Trung Quốc Hoa Kiều
xuất bản xã, 2016