酒泉子
雨過天青
鮮嫩綠來芳草
嘯鳴禽
風光好
舞蜻蜓
杜康儀狄欣然頌
壺觴長得用
又逢春
杯高捧
事通亨
TỬU TUYỀN TỬ
Vũ quá
thiên thanh
Tiên nộn
lục lai phương thảo
Khiếu
minh cầm
Phong
quang hảo
Vũ thanh đình
Đỗ
Khang, Nghi Địch hân nhiên tụng
Hồ
thương trường đắc dụng
Hựu
phùng xuân
Bôi
cao phủng
Sự thông hanh
Huỳnh
Chương Hưng
Quy Nhơn 19/8/2026
Đỗ
Khang 杜康: người
làm ra rượu theo truyền truyết.
Trong Đoản ca hành 短歌行của Tào Tháo 曹操 có câu:
Hà dĩ giải ưu
Duy hữu Đỗ Khang
何以解忧
唯有杜康
(Lấy gì để giải nỗi u sấu
Chỉ có Đỗ Khang)
“Đỗ Khang” 杜康trở thành từ gọi thay cho rượu,
và tự nhiên trở thành tị tổ của nghề ủ rượu, lại còn có “Đỗ Khang tửu” 杜康酒 danh tiếng đứng đầu khắp Trung
Quốc. Trong Thuyết văn giải tự 说文解字 có nói:
Nghi Địch tác tửu
lao
仪狄作酒醪
Đỗ Khang tác thuật
tửu
杜康作秫酒
Thuyết
“Đỗ Khang tạo tửu” 杜康造酒 được lưu truyền rất rộng, danh khí cũng rất lớn.
Nghi
Địch 儀狄: cũng
là người làm ra rượu theo truyền thuyết.
Về thuyết
“Nghi Địch tạo tửu”, ghi chép trong sử liệu là Thế thuyết 世说 . Tương truyền:
Nghi Địch thuỷ tác
tửu lao
仪狄始作酒醪
(Nghi Địch bắt đầu làm ra rượu)
Thế kỉ
thứ 2 trước công nguyên, trong Lã Thị
Xuân Thu” 吕氏春秋cũng
có nói:
Nghi Địch tác tửu
仪狄作酒
(Nghi Địch làm ra rượu)
Hồ thương 壺觴: Bình rượu và chén uống rượu.
Về
chữ 觴
Trong
Khang Hi tự điển 康煕字典có chép:
“Đường
vận” 唐韻
phiên thiết là “thức dương” 式陽
“Tập
vận” 集韻,
“Vận hội” 韻會,
“Chính vận” 正韻phiên thiết là “thi dương” 尸羊đều có âm là 商 (thương).
Trong
Thuyết văn 說文giải thích rằng:
Chí thực viết thương, hư viết
chí
觶實曰觴, 虛曰觶
(Cái chí
mà đã có rượu bên trong thì gọi là thương, chưa rót rượu còn để trống không thì
gọi là chí)
“Vận
hội” 韻會cho
rằng, “thương” 觴là
gọi chung các chén uống rượu.
(Thượng
Hải: Thượng Hải thư điếm xuất bản xã, 1985)
“Hán
Việt tự điển” của Thiều Chửu có chép:
1-Cái chén uống rượu.
2-Cái chén đã rót rượu, như “phủng
thương thượng thọ” 奉觴上壽dâng chén rượu chúc thọ.
3-Lạm thương 濫觴: cái mối nhỏ gây nên sự lớn.
Ta quen đọc là “chàng” (tràng /
trường - HCH)
Phủng 捧: bưng lên, nâng lên.
Tạm dịch
Cơn
mưa qua đi, bầu trời lại trong xanh
Cỏ
thơm tươi non sắc xanh đã đến
Chim
hót vang
Phong
cảnh đẹp
Chuồn chuồn đang múa
Hân
hoan ca tụng Đỗ Khang, Nghi Địch
Bầu rượu
chén rượu luôn đắc dụng
Lại gặp
lúc xuân về
Nâng
cao chén
Chúc mọi
việc hanh thông