桃源憶故人
桃源漁父來尋覓
兩岸鮮花歷歷
已到而無蹤跡
四望兮寥寂
避秦先世民相適
彼地清平不易
夢裡今逢可惜
日月長朝夕
ĐÀO NGUYÊN ỨC CỐ
NHÂN
Đào
nguyên ngư phủ lai tầm mịch
Lưỡng
ngạn tiên hoa lịch lịch
Dĩ đáo
nhi vô tung tích
Tứ vọng hề liêu tịch
Tị Tần
tiên thế dân tương thích
Bỉ địa
thanh bình bất dịch
Mộng
lí kim phùng khả tích
Nhật
nguyệt trường triêu tịch
Huỳnh
Chương Hưng
Quy Nhơn 18/8/2026
Lịch
lịch 歷歷: bày
ra rõ ràng trước mắt.
Thích
適: đi đến.
Đào Tiềm 陶潛 ở bài
“Đào hoa nguyên
kí” 桃花源記
kể rằng:
Vào niên hiệu Thái Nguyên 太元 triều Tấn, có người ở Vũ Lăng 武陵 làm nghề đánh cá, ngày nọ men theo giòng nước chèo thuyền đi, quên cả lộ trình xa gần. Bỗng bắt gặp một rừng hoa đào mọc hai bên bờ dài khoảng mấy trăm bước, bên trong không có loài cây nào khác, cỏ xanh tươi tốt, hoa rụng rực rỡ. Ngư phủ cảm thấy kì lạ lại tiếp tục tiến vào, muốn biết tận cùng của rừng đào. Nơi tận cùng lại là nơi nguồn nước, gặp một ngọn núi, núi có một cửa động hẹp, trong động dường như có ánh sáng. Thế là ngư phủ xuống thuyền từ cửa động bước vào. Mới đầu thì hẹp, chỉ lọt được một người, đi thêm mấy chục bước, đột nhiên rộng lớn ra, một vùng đất bằng phẳng, nhà cửa chỉnh tề, ruộng đất phì nhiêu, ao hồ tốt đẹp, có cả rừng dâu rừng trúc. Trong ruộng đường nhỏ ngang dọc tương thông, khắp nơi nghe được tiếng gà gáy tiếng chó sủa. Trong ruộng người qua kẻ lại làm việc chăm chỉ, nam nữ ăn mặc cũng giống với người bên ngoài. Người già và trẻ con đều an nhàn thư thái. Trông thấy ngư phủ, người trong làng vô cùng kinh ngạc, hỏi từ nơi nào đến. Ngư phủ kể lại tường tận Thế là họ mời về nhà, làm gà bày rượu mở tiệc khoản đãi. Mọi người trong làng nghe nói cũng đều đến hỏi thăm tin tức. Họ nói rằng tổ tiên của họ vì tránh loạn thời Tần đã đưa vợ con cùng người làng đến nơi này, từ đó không ra nữa, cách tuyệt với thế giới bên ngoài. Hỏi ngư phủ lúc này là triều đại nào, họ chẳng biết qua triều Hán, càng khỏi phải nói đến hai triều Nguỵ Tấn. Ngư phủ kể lại tường tận những gì mình biết. Nghe xong mọi người đều cảm thán, họ mời ngư phủ về riêng nhà mình để khoản đãi. Ngư phủ lưu lại mấy ngày, sau đó cáo từ ra về, người trong làng dặn không nên nói với ai về nơi này. Ngư phủ tìm thuyền rồi thuận theo giòng nước trở ra, đi qua nơi nào đều đánh dấu. Sau khi về quận thành, ngư phủ đến chỗ của Thái thú kể lại sự việc. Thái thú lập tức sai người cùng ngư phủ đi tìm những dấu đã đánh, nhưng cuối cùng lạc mất phương hướng, tìm không thấy lối vào nguồn đào.
Tạm dịch
Ngư phủ
lại đi tìm chốn đào nguyên
Hai
bên bờ hoa đào vẫn tươi rực rỡ
Lần
trước đã đến nhưng giờ không còn dấu vết
Nhìn bốn phía thấy vắng lặng im lìm
Tiên
dân ngày xưa vì tránh loạn đời Tần đã đến nơi đó
Vùng đất
ấy trước giờ thanh bình không hề thay đổi
Nay chỉ
gặp được trong giấc mộng, đáng tiếc thay!
Mặt trời
mặt trăng cứ luôn sớm tối.