大道之行也, 天下爲公, 選賢與能, 請信脩睦. 故人不獨親其親, 不獨子其子, 使老有所終, 壯有所用, 幼有所長, 矜寡孤獨廢疾者皆有所養, 男有分, 女有歸. 貨惡其棄於地也, 不必藏於己; 力惡其不出於身也, 不必爲己. 是故謀閉而不興, 盜竊亂賊而不作, 故外户而不閉, 是謂大同.
(“禮記 - 禮運第九”)
Đại đạo chi
hành dã, thiên hạ vi công, tuyển hiền dữ năng, thỉnh tín tu mục. Cố nhân bất độc
thân kì thân, bất độc tử kì tử, sử lão hữu sở chung, tráng hữu sở dụng, ấu hữu
sở trưởng, căng quả cô độc phế tật giả giai hữu sở dưỡng, nam hữu phận, nữ hữu
quy. Hoá ố kì khí ư địa dã, bất tất tàng ư kỉ, lực ố kì bất xuất ư thân dã, bất
tất vị kỉ. Thị cố mưu bế nhi bất hưng, đạo thiết loạn tặc nhi bất tác, cố ngoại
hộ nhi bất bế, thị vị đại đồng.
("Lễ kí – Lễ vận đệ cửu")
Lúc đạo
lớn được thông hành, thì cả thiên hạ là của công, tuyển chọn người hiền và có tài
năng để làm việc, coi trọng thành tín, ra sức thân ái hoà mục. Cho nên không có
người chỉ có biết kính yêu người thân của mình, không có người chỉ có biết yêu
thương con cái của mình, hơn nữa khiến cho người già được yên ổn đến lúc cuối đời,
trai tráng có được chỗ dùng hợp với tài năng, trẻ con được nuôi dạy đến lúc trưởng
thành. Đàn ông không vợ, đàn bà goá chồng, những trẻ mồ côi, những người cô độc,
những người tàn phế bệnh tật đều được nuôi nấng chăm sóc, đàn ông có chức phận, đàn bà có nơi
nương tựa. Với tài vật, ghét đem đem vứt bỏ trên mặt đất lãng phí không dùng,
cũng không nhất định đem cất làm của riêng; với trí lực thể lực, ghét bản thân mình
có mà không chịu phát huy, nhưng nếu phát huy cũng không nhất định vì lợi ích
riêng của mình. Vì thế mưu gian bị bế tắc không thể phát khởi, trộm cắp loạn tặc
không thể phát sinh, cho nên nhà nhà không cần đóng cửa, không cần phái khoá để
đề phòng, đó chính là “thế giới đại đồng”.
Huỳnh Chương Hưng
Quy Nhơn 23/8/2026
Nguồn
(“Lễ kí – Lễ vận” 禮記 - 禮運. Vương Văn Cẩm 王文錦
dịch giải (quyển thượng). Bắc Kinh: Trung Hoa thư cục 2007)